Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

257

zijn met bewondering voor de muzikale schoonheden, die de nieuwe partituur bevat, en vooral voor de zooveel rijkere behandeling van het orkest en het grootere meesterschap, waarmede de verschillende gemoedsaandoeningen van Venus zijn uitgedrukt, achten zij toch het nieuwe niet beter; en wel omdat het wanverhouding schept tusschen de deelen, waaruit het drama bestaat.

Zij ontleenen een vergelijking aan de beeldende kunst en zeggen: Stel u voor, dat wij jaren lang een teekening hebben bewonderd en die hebben beschouwd als een kunstwerk, dat uitmunt door eenheid in de uitvoering en volkomenheid van den vorm. Nu komt op zekeren dag de maker van het beeld en schildert twee van de op die teekening voorkomende figuren in de prachtigste kleuren; waarna hij verklaart, dat het kunstwerk nu zoo is, als hij het zich gedacht heeft. Zou men in zoodanig geval niet van zelfbedrog bij dien kunstenaar moeten spreken ?

Zoolang wij die twee schitterende figuren op zich zelf beschouwen, zullen wij ze ongetwijfeld bewonderenswaardig vinden. Maar de schoonheid en de harmonie van het vroegere beeld gingen verloren; die bonte figuren herinneren er ons alleen aan, dat er aan het beeld thans iets ontbreekt, dat wij er vroeger niet in misten en waaraan het toen ook geen behoefte had.

Evenzoo is het met de veranderde gedeelten in de eerste akte van Tannhauser. Zooals zij vroeger waren, sloten zij zich beter bij het overige aau; door de nieuwe bewerking echter, hoeveel grootscher de détails daarvan ook zijn, werd Tannhauser, van een muzikaal standpunt beschouwd, evengoed een verminkt beeld als de bedoelde teekening.

Dat deze toepassing van tweeërlei stijl aan het werk niet ten goede is gekomen, wordt dan ook door de eerlijke voorstanders der nieuwe bewerking niet in ernst geloochend. Doch zij zweren nu eenmaal bij het woord van den meester. Wagner heeft het zoo gewild — is hun leus. Bij den tekst, opgenomen in het 2<Je deel zijner „Gesatnmelte Schriften" lezen wij in een noot: „Die beiden ersten Scenen sind hier nach der spateren Ausführung gegeben, welche der Verfasser als einzig giltig auch für die Ausführung derselben anerkannt wissen will." In zijne „Herinneringen aan Schnorr von Carolsfeld" heeft Wagner gewezen op de groote beteekenis der Venusberg-scène (den dialoog) ten opzichte van de daaropvolgende tragedie en daarbij verklaard, dat hij juist daarom tekst en muziek van dien dialoog had omgewerkt, omdat die beteekenis in het eerste ontwerp van zijn drama nog niet duidelijk was uitgedrukt.

Ook heeft Wagner — zeggen de verdedigers der nieuwe bewerking — zich in 1865, tijdens zijn verblijf te München, de moeite getroost om de Fransche partituur voor opvoeringen in Duitschland geschikt te maken en een nieuwen Duitsehen tekst te ontwerpen. Zoo is het werk den lsten Augustus van het jaar 1867 te München onder leiding van Hans von Bülow voor de eerste maal in Duitschland opgevoerd, en voor langen tijd bleef deze nieuwe — of, zoo men

17

Sluiten