is toegevoegd aan uw favorieten.

De ingenieur; Orgaan der Vereeniging van Burgerlijke Ingenieurs jrg 7, 1892, no 11, 12-03-1892

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

116

Fundy-baai het hoogste water tot 6.30 M. boven peil, terwijl de eb tot 5.40 M. onder peil daalt, in de St. Laurens-golf bedragen deze cijfers 10.85 M. en 1.65 M. "Vooral toen de bekende ingenieurs Sir John Fowler en Sir Benjamin Baker het ontwerp Ketchum goedkeurden, werd tot den aanleg eener spoorwegverbinding met twee dokken besloten.

Het spoorwegtracé is rechtlijnig, de maximum helling bedraagt 2 mM. per Meter en komt slechts weinig voor.

In het Trautamar-moeras is de weg aangelegd op een kunstmatigen ondergrond van rotsblokken, terwijl op andere veenachtige plaatsen de slechte grond door uitgraving verwijderd is.

De spoorweg is bestemd schepen te vervoeren van 2000 ton en zal bestaan uit twee paren rails die hart op hart 5.40 M. van elkaar verwijderd zijn. De rails zijn van staal en 15.6 cM. hoog bij een gewicht van 55 K.G. per meter. Elk paar rails rust op dwarsliggers van 2.70 M. X 17.5 cM. X 30 cM. Alleen bij de lasschen zijn dwarsliggers van 8.10 M. lengte genomen om de 4 rails samen te verbinden Over deze spoorbaan zullen wagens loopen die voorzien zijn van platformen van 12 M. breedte waarop de schepen moeten rusten, terwijl van afstand tot afstand wisselplaatsen zullen worden aangelegd om het vervoer tegelijkertijd in beide richtingen te doen plaats hebben.

De dokken die aan de beide uiteinden van den weg noodig zijn zullen ieder 150 M. lang, 90 M. breed en 12 M. diep worden; zij kunnen ieder 6 tot 10 schepen van verschillende grootten bevatten én staan in verband met de hefinrichtingen die de vaartuigen uit het dok op de hoogte van den spoorweg moeten brengen.

De kosten van het werk zijn geraamd op f13,750,000 terwijl de exploitatiekosten op f375,000 per jaar geschat worden.

(«Le G. C. XX n°. 2.)

Internationale Electriciteits-Tentoonstelling en Congres van Electrotechnici te Frankfort a/d Main.

Verslag van den Hoofdingenieur der Telegraphie J. M. COLLETTE.

In de «Ned. Staats Ct.» van 25 28 Dec. jl. werd het onderstaande verslag opgenomen van den Hoofd-Ingenieur der Telegraphie Collette. Dit verslag is, ook na al 't geen betreffende deze onderwerpen reeds in «De Ingenieur» werd geschreven, van genoeg gewicht voor velen, om hier in zijn geheel te worden overgenomen. Red.

Naar aanleiding van de mij verleende machtiging, begaf ik mij den lsten September jl. naar Frankfort a/d Main;

1°. om een bezoek te brengen aan de internationale electriciteitstentoonstelling, en

2°. ter bijwoning van het congres van electrotechnici, dat in de week van 7 tot 13 September jl. aldaar gehouden is.

In het algemeen droeg de tentoonstelling meer een Duitsch dan een internationaal karakter. Immers weinig of geen producten werden er aangetroffen uit Amerika, België, Denemarken, Engeland, Frankrijk, Italië, Nederland, Noorwegen, Spanje, Rusland, Zweden, Zwitserland enz.

De heeren Goosens, Pope en Co. te Venlo hadden gloeilampen, de Electriciteits-Maatsehappij de Khotinsky, te Rotterdam, had gloeilampen, commutatoren, vattingen voor electrische gloeilampen met toebehooren ingezonden.

Van andere Nederlandsche industrieelen heb ik geen voorwerpen aangetroffen.

Dat, bij niet-deelneming aan de tentoonstelling van landen, waar op het gebied der electriciteit veel voortgebracht en gepresteerd wordt, de expositie veel van hare aantrekkelijkheid verloor, spreekt wel van zelf. Toch was de tentoonstelling, al miste zij het ware internationale aanzien, dat de belangstellenden zeer terecht meenden te kunnen verwachten, een bezoek overwaard.

Voldoende is dit reeds gebleken uit de desbetreffende artikelen, feuilletons en causeriën over de tentoonstelling, welke tijdschriften en dagbladen hunnen lezers ten beste hebben gegeven.

Verdeelt men de tentoongestelde voorwerpen in groepen en onderdeelen er van, dan verkrijgt men nagenoeg het volgend overzicht: 1°. dynamotoestellen en electromotoren; 2°. bijzondere electromotorische bedrijven:

a. electrische spoorwegen; b. electrische hijschtoestellen en kranen; e. electrische pompen; d. electrische ventilatoren; e. bergwerk- en steenboormachinen; ƒ. electrische. booten ; 3°. electrische verlichting:

a. installatie van electrische verlichtingstoestellen; b. electrische verlichtingswagens; c. booglampen; d. koolspitsen voor booglampen; e. gloeilampen; f. mijnlampen; 4°. elementen, accumulatoren en thermobatterijen:

a. elementen, gewone; b. droge elementen; c. accumulatoren; d. bekers voor elementen; e. andere bestanddeelen van elementen ; f. thermobatterijen ; 5°. telegraphie, telephonie en seinwezen:

a. telegraaftoestellen: b. telephonen; c. benoodigdheden voor telephonen; d. toestellen voor spoorwegsignalen; e. scheepsignalen; f. bergwerksignalen; g. huistelegraphie; h. fabriekseintoestellen; i. controletoestellen op wachters; k. brandmelders; l. teletbermometers; m. waterstandmete'rs; n. electrische uurwerken ;

6°. materialen voor geleidingen en distributie of verdeeling:

a. draad en kabels; 6. kanalisatie; c. isolatiemiddelen van porcelein, glas, aardewerk, leisteen, marmer enz., rf. isolatiemiddelen van caoutchouc en gutta-percha; e. idem van mica; ƒ. commutatoren, vattingen en zekerheidsverbindingen; g. installatie-voorwerpen ;

7°. meetinstrumenten, wetenschappelijke toestellen en leermiddelen: a. electrische meetinstrumenten; 6. wetenschappelijke en historische toestellen; c. uurwerken, ongevoelig voor magnetisme; d. automaten, leermiddelen, speelgoed enz.; 8°. electrochemie:

a. toestellen voor galvanotechniek; b. materialen voor-gal vanotechniek: c. resultaten der galvanotechniek ; d. electrometallurgie; e. magnetische ontleedkunde; f. ozonproductie; g. ververij, bleekerij en looierij.

Electriscb licht en electrische overbrenging van kracht waren voorzeker de hoofdschotels der Frankforter tentoonstelling, en wat men van deze beide onderdeelen der electrotechniek te zien kreeg, getuigde van een veelbeteekenenden vooruitgang niet alleen sedert 1881, toen in Frankrijk de eerste internationale electriciteits-tentoonstelling gehonden, en daarmede de electriciteit uit hare indommeling wakker geschud werd, maar zelfs ook sedert de wereldtentoonstelling van Parijs in 1889, die zoo zeer getuigde van wat geest en practijk vermogen.

Nu het electrisch licht, wel is waar met bescheiden doch vasten tred meer en meer in populariteit wint, wordt aan alles wat zijn vooruitgang kan bevorderen met meer ernst dan vóór een tiental jaren de hand geslagen; en zoo meen ik het feit te kunnen eonsta'teeren, dat de werktuigkundige ingenieurs en de machinefabrikanten — overtuigd dat de meest accuraat loopende motoren het best passen voor electrische verlichtingen — zich in den laatsten tijd beijverd hebben, om stoom-, gas-, petroleum- en andere machinen te construeeren. welker gang onberispelijk is, en die derhalve in hooge mate geschikt zijn voor het bedrijf van electrische toestellen. Ik geloof, dat hierdoor eene impnlsie is gegeven, welke veel zal bijdragen tot meer spoedige verwezenlijking van lang gekoesterde verwachtingen. In het algemeen bleek dan ook, zoowel op het tentoonstellingsterrein als daar buiten, dat de constantheid van het electrisch licht niet alleen veel heeft gewonnen, maar nagenoeg niets meer te wenschen overlaat. Dat bij gelegenheid van de Frankforter tentoonstelling merkbare vooruitgang op het gebied der electrotechniek in het algemeen zou kunnen worden geconstateerd, was bij niemand aan redelijken twijfel onderhevig.

De dynamos voor veelvoudigen wisselstroom (1) waren eene nieuwe verschijning voor het groote publiek. Blijkens de genomen proeven kunnen deze toestellen meer presteeren dan die voor de meer algemeen bekende, gewone wisselstroommachinen.

In de afdeeling der firma Siemens & HalskE van Berlijn werden hoogst belangrijke proeven genomen met het omzetten van slroomen van zeer hooge spanning in stroomen van betrekkelijk lage spanning en omgekeerd. Zoo werd een electrische stroom van 200 volts door middel van transformatoren omgezet in een stroom van 20,000 volts, om daarna weder te worden teruggebracht tot 2000 volts en minder.

Het was de ingenieur der firma dr. Berliner, die, onder het nemen van de noodige voorzorg, ons deze proeven en de daarmede in verband staande, prachtige electrische natuurverschijnselen vertoonde.

Nu langs proefondervindelijken weg voldoende is uitgemaakt, dat de omzetting van sterke in zwakke stroomen op zeer eenvoudige wijze kan worden verkregen, en men in staat schijnt te zijn, ondergrondsche geleidingen te vervaardigen, die aan zeer hooge electrische spanningen weerstand kunnen bieden, kan het geen verwondering meer baren dat, wat de keuze tusschen gelijk gerichte en wisselstroomen aangaat, de balans bij de deskundigen, vooral waar het openbare electrische verlichtingen 'betreft, sterk overhelt tot de laatste, vermits men bij het gebruik van stroomen van hooge spanning de centraalstations (de electriciteitsfabrieken) buiten de bebouwde kommen der gemeenten kan oprichten. Proeven en besprekingen tijdens het Congres te Frankfort hebben, meen ik, genoegzaam het gevoelen gevestigd, dat voor verlichtingen op groote schaal stroomen met hooge spanning, naar de behoefte getransformeerd in stroomen van de gewenschte zwakkere spanning het meest in aanmerking zullen komen.

Onder de voorbeelden tot het overbrengen van kracht langs electrischen weg, zal het voldoende zijn melding te maken van die tusschen Lauffen aan den Neckar en Frankfort.

De portlandcementfabriek te Lauffen is in het bezit van eene waterkracht van ongeveer 1500 PK. en stelde eene turbine van 300 PK. ter beschikking voor de te nemen proeven. Deze turbine maakt 38 omwentelingen per minuut, welke beweging door middel van tandraderen werd overgebracht op een dynamo van 300 PK., ingericht voor drievoudige wisselstroomen. Tot opwekking van het magnetisme diende een toestel voor gelijkgerichte (niet alterneerende) stroomen, die door eene afzonderlijke turbine gedreven werd.

Iedere afzonderlijke wisselstroom had 50 volts spanning en 1400 ampères stroomsterkte, dus 50 X 1*00 = 70,000 Watts. De over te brengen Watts zouden dus het cijfer van circa 200,000 bedragen.

De stroom werd door middel van transformatoren omgezet in een stroom van gelijke waarde (uitgedrukt in Watts), doch van hoogere spanning en geringere sterkte; en vermits de lucht bij zulke hooge

(1) Ik bezig deze uitdrukking voor het Duitsche' sDrehstrom", »Drehfeldstrom«, «Mehrphasiger Wechse)strom« of enz. Men is nog niet eenstemmig omtrent de aan te nemen benaming.