is toegevoegd aan uw favorieten.

De ingenieur jrg 14, 1899, no 28, 15-07-1899

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

359

M »8.

Dit geschiedde vooral in de duinstreken van 's-Gravenhage en Haarlem, en trok zeer de aandacht der regeering, en m 1811 berichtte de rijksgraaf Tessiee, dat keizer Napoleon van de proeven met de fokkerij van Merinos schapen op het huis De Pauw met aandoenlijk genoegen had kennis genomen.

Die proeven hebben te Haarlem ook nog herinneringen nagelaten op de gronden Middenduin en Wildhoef, daarvoor gebruikt door de heeren Veen, Beets en Kops.

De maatschappij had vroeger hare fondsen verdeeld meen vast en een los fonds. Van het vaste fonds werden jaarlijks de renten verdeeld onder de departementen tot betaling hunner onkosten, doch in 1810 hield die uitdeeling op.

In 1814, na de restauratie, werd aan den souveremen vorst een adres' van gelukwensching gezonden, en nam Koning Willem I het protectoraat der maatschappij aan.

De Koning was der maatschappij goed gezind. Haar werd opgedragen het jaarlijksch verslag van den landbouw op te maken, waarvoor zij een subsidie van f 3000 verkreeg, en in 1815 won de regeering zelve leden voor onze maatschappij aan.

In 1832 besloot de maatschappij tot het uitgeven van een tijdschrift, dat sedert in verschillende editiën en formaten tot heden is blijven bestaan. ,

Het opmaken van het verslag van den landbouw behoorde nog tot omstreeks het jaar 1850 tot de taak onzer maatschappij en door het uitschrijven van prijsvragen heeft zij de nijverheid in menig onderdeel van haar veel omvattend arbeidsveld aangemoedigd.

In 1877 had onze maatschappij ruim 2000 prijsvragen uitgeschreven, waarvan 905 bekroond werden.

Ter viering van het eeuwfeest onzer maatschappij op 1» Juli 1877 sprak de voorzitter D. A. Vrolik een rede uit, waarin hij den werkkring der maatschappij schetste.

Daaruit blijkt dat zij sedert hare oprichting de meest belangrijke vraagstukken van den dag, die met de volkswelvaart m verband staat, tot een onderwerp van behandeling maakte m hare vergaderingen, congressen en m het tijdschrift dat zij uitgaf Ik zal u kortheidshalve naar die feestrede verwijzen, en slechts aanstippen dat onze maatschappij een veelzijdig licht verspreidde over de meest beteekenende zaken betreflende het gebied van zeevaart, schei- en werktuigkunde, geneeskunde, veeartsenijkunde, landbouw en landbouwonderwijs, veeteelt, eenheid van maten en gewichten, schoone kunsten, redding van schipbreukelingen en watersnood, de oprichting van industriescholen voor meisjes en ambachtsscholen, terwijl kostbare werken door de maatschappij werden uitgegeven.

In 1856 was besloten de algemeene vergadering ook buiten Haarlem te houden, en op die te Utrecht m 1858 werdIFbbderik Willem van Eeden tot waarnemend secretaris en op die in 1859 te Amsterdam gehouden tot secretaris onzer maatschappij benoemd. .. ...

In het 40-iarig tijdperk na 1859 is de maatschappij krachtig vooruitgegaan op den weg dien zij zich toch zag afgebakend door het in de wet omschreven doel en is veel door haar tot stand gebracht of bevorderd, en wanneer wij de notulen en Welingen van de leden en donateurs der maatschappij naslaan Et, dat de door ons allen hooggeachte secretaris Van Eeden, 'die heden zijn veertigjarigen werkkringr hg onze maatschappij herdenkt, in groote mate heeft medegew«kt om het standpunt onzer maatschappij, ook m het buitenland, hoog te houden. . T , , ,

De eerste algemeene nationale tentoonstelling m Nederland werd door onze maatschappij in 1861 te Haarlem gehouden, en zij bevorderde tentoonstellingen harer afdeelmgen m 18bo te Leiden van wis- en natuurkundige werktuigen, en m 18b» te Arnhem, in 1869 van natuurzelfdruk en kleurendruk en m 1880 van goud- en zilverwerk, beiden te Groningen, in 1890 van Friesche kunst te Leeuwarden,

Ook het treurt lot der kinderen, die voor fabrieksarbeid werden gebezigd en de wettelijke regeling van den fabrieksarbeid der kinderen trok in de jaren 1864 tot 1873 haar aan-

d^maatschappij deed hare stem ^^.^r^^t^« van abattoirs in 1878 ; de keuring van papier m 1880 en 1894, de internationale muntkwestie, de markewet, de boschteelt in Ï881; den Indischen landbouw in 1884; de oprichting van proefstations voor de keuring van bouwmaterialen m 168b

In 1888 richtte zij op de eerste kook- en huishoudschool te 's-Gravenhage, die zich voortdurend heeft ontwikkeld en die tot model heeft gediend voor de in latere jaren m Nederland opgerichte kook- en huishoudscholen, ook voor den werkenden stand.

In de jaren 1894 en 1895 hield zij een nationaal congres van vakopleiding voor de toekomstige werklieden in Nederland en als gevolg daarvan steunde zij krachtig de Vereeniging tot veredeling van het ambacht, door het afleggen van proeven van bekwaamheid. „ .

Het brandgevaar van petroleum behandelde zij m 1894 en het verkrijgen van arbeidsvermogen door opwekking van electriciteit met behulp onzer windmolens, was het onderwerp, eener in 1895 bekroonde prijsvraag.

Onderzoek naar de oorzaken waaruit werkeloosheid ontstaat en de middelen daartegen, vermindering van den rook van fabrieksschoorsteenen, waren onderwerpen die in de jaren 1894 en 1895 werden behandeld, en wanneer gij, mijne heeren, een oog slaat op de punten van beschrijving onzer tegenwoordige 122ste algemeene vergadering, zal het u duidelijk zijn dat we steeds het doel onzer maatschappij, omschreven m art. 1 der wet, vermeerdering van volkswelvaart door de bevordering der nijverheid in alle hare onderdeelen, voor oogen houden.

Onze secretaris Van Eeden heeft, zooals ik reeds zeide, krachtig, met ijver en zaakkennis, daartoe medegewerkt, up twee glanspunten in zijn veertigjarigen werkkring wensch Ut ten slotte de aandacht te vestigen, namelijk op het museum van kunst en nijverheid, geopend in 1897, toen de maatschappij haar honderdjarig bestaan vierde, door Mr. A. J. Enschede, die de feestrede hield, en het Koloniaal Museum, waarvan de vestiging in 1865 aanving en dat in 1871 gesticht werd.

Beide instellingen, gevestigd in het paviljoen in den Haarlemmerhout, uitgebreid in latere jaren met eene school van kunst en nijverheid, en een laboratorium voor scheikundige onderzoekingen van onze Oost- en West-Indische producten, zijn de kinderen van Van Eeden, die hij heeft opgekweekt en ontwikkeld, en die nu als instellingen, die eerbied verdienen, de trots van onze maatschappij zijn. Dat hebben wij hoofdzakelijk aan Van Eeden te danken, en zoolang onze maatschappij zal bestaan, blijft zijn naam daaraan op hechte wijze verbonden. ..,

Bij den velen arbeid die ons nog wacht, moet ik mij beperken. De beknopte opsomming van de verrichtingen onzer maatschappij in de ten einde spoedende 19e eeuw zullen u overtuigd hebben, dat wij niet tevergeefs gearbeid hebben, en onze stem lieten hooren, wanneer belangrijke vraagstukken, die met de volkswelvaart in verband stonden, aan de orde

W Laat mij eindigen met den wensch uit te spreken, dat wij op den ingeslagen weg mogen voortgaan tot heil van ons gelietd vaderland, en tot vermeerdering van den bloei en den voorspoed onzer maatschappij in den volgenden eeuw.

Ik open de 122e algemeene vergadering der Nederlandsche Maatschappij ter bevordering van nijverheid.

De heer Conrad vond levendige toejuiching. De avond werd besloten, begunstigd door prachtig weder, met een concert, aangeboden door de gemeente Kampen.

BEOORDEELING EN AANKONDIGING VAN TECHNISCHE WERKEN. Traité de Nomographie,

Théorie des Abaques. Applications pratiques, par Maurice d'Ocagne, Ingénieur des Ponts et Chaussées, Professeur a VEcole des Ponts et Chaussées, Répétiteur a l'Ecole Polytechnique. (Paris, Gaothier Viliars. 8°., 467 bladz., 1/7 figuren en 1 plaat.) Het volgende moge beschouwd worden als een voorloopige aankondi°-in°- van het belangrijke werk, dat in het laatst van .luai verscheen, en waarover schrijver dezes elders meer uitvoerig hoopt te zullen kunnen berichten,

°Het boek behandelt de grafische voorstelling van vergelijkingen met een aantal veranderlijken, op zoodanige wijze, dat eenvoudige aflezing op de teekening in de plaats kan treden van omslachtige en tijdroovende berekeningen.

De naam Nomographie beteekent: «het door een teeKe"« ^ : voorstellen van een wet», met welk laatste woord dan beaoe wordt een wiskundige formule, die de wet van samenhang verschillende grootheden aangeeft. In de besprekmg va eerste werk van den heer O., over hetzelfde onder**!^ dooi Prof. Dr. F. J. v. d. Berg (1), gaf deze den mmdei weuui

'. 7~, -r t i t aqoa 09 bladz. 224. De titel van

1 (1) Tijdschr. Kon. Inst. v. Ing 1891-42j b ad • het werk was toen: Nomograph.e £^ R. ,eg ü

l moven des abaques. Essai d une théone „ i Exemples d'application. 1891, 8°., 96 bladz., 8 platen.