is toegevoegd aan uw favorieten.

De ingenieur; Technisch bijblad van het weekblad " de Ingenieur", 1891, no 3, 25-04-1891 [Bijlage]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3

lucht botst tegen een soort wan, zooals men bij kachelprenten aantreft, en brengt het gekleurde glasomhulsel in beweging. Hoe hooger de gasvlam brandt, hoe spoediger de lichtbeelden of de advertenties, die men op het glas wil laten schilderen, draaien.

Behalve dat, is men ook zeer ruim gesorteerd in étalagestandaards, die door mechaniek draaien.

Het publiek is een aartsvijand van eentonigheid; een étalage, die steeds in dezelfde richting draait, wordt op den duur even vervelend, als een caroussel op de kermis.

Kon het anders, of de industrie, die zich steeds naar den smaak van het publiek richt, moest iets bedenken, om al wat monotoon in een étalage kon zijn weg te nemen; zoo zijn hier dan ook inrichtingen voor étalage-standaards en étalage-poppen geëxposeerd, die eerst drie positieve draaiingen en daarna drie negatieve draaiingen doen. Het uurwerk houdt, wanneer het eenmaal opgewonden is, het voorwerp, waaraan het de beweging mededeelt, acht uur lang in draaienden toestand, een periode lang genoeg om te voldoen aan den tijdsduur, waarin het kooplustig publiek gewoon is, om zich langs de winkels bewegen.

De winkels verdwijnen en verrijzen tegenwoordig met den dag, of een zaak is, binnen eenige uren, vaak geconverteerd in een andere. Tijd, om eerst proefondervindelijk te onderzoeken, hoe de étalage gesteld moet worden, om het meeste voorkomen te geven, is er niet; de winkelhuren zijn te hoog, om proeven te nemen, of om veel tijd te besteden aan het inrichten van den winkel. Zoodra de huur ingaat, moet er verdiend worden. Onder de vereischten, die aan een dergelijk magazijn, als dat van den heer Bruns gesteld kunnen worden, behoort het vermogen, om alle mogelijke étalage-benoodigdheden binnen een uur tijd, na ontvangst van de order, te kunnen verzenden.

Door de doelmatige inrichting der pakkisten, die altijd in voorraad staan, en door behoorlijke vooraf op maat gemaakte linnen foudralen, is dit mogelijk.

Hierbij komt nog het oordeelkundig nummeren der kisten en foudralen.

Wanneer bijv. een order komt tot verzending van winkeletalage-benoodigdheden, voor het grootste magazijn in ons land, is alles, reeds een oogenblik na ontvangst van de order, aan het spoor bezorgd. Neem aan, dat de lengte van het langste stuk, welke in die order voorkomt, 3.6 M. is, dan wordt kist n°. 36 uit het magazijn gehaald. Alles vindt daarin een plaats en ligt, gewikkeld in een foudraal, er muurvast in.

Wij zouden nog het een en ander over de geëxposeerde statuetten en vergulde adelaars voor buffetversiering kunnen mededeelen, of een beschrijving kunnen geven van tal van draaiende of niet-draaiende poppen, of van mooie waskoppen en ijzerdraadtailles, alles natuurlijk zeer geschikt voor modeen confectiemagazijnen, of voor „salons pour la coupe des cheveux"; maar wij besluiten liever deze afdeeling met de mededeeling, dat er geen winkel is, waarvoor de heer Bruns de étalage niet a la minute kan leveren.

Rijk is de sorteering van toestellen en benoodigheden voor waterleidingen. Ook in deze afdeeling is het een en ander te zien, dat niet algemeen in gebruik is, en zoo treft men er dan ook heel aardige eenvoudige toestelletjes aan, welke uiterst bruikbaar zijn, om een paar pijpen of slangen tijdelijk aan elkander te koppelen, of een slang, die te wijd is, tijdelijk waterdicht op een pijpeinde te bevestigen.

Dat men, met den druk van een waterleiding, een motor in beweging brengt, is niets nieuws, en zulks wordt in het buitenland meer in toepassing gebracht dan hier te lande.

Het water is traag en daarom kan met den waterdruk geen zeer snellen gang aan een watermotor gegeven worden.

Toch ziet men hier een ventilator, zonder overbrenging van beweging, met oogverblindende snelheid (door een watermotor in beweging gebracht) draaien. Het water komt hier in een trommel, die een soort turbine vormt, waarvan de as door het botsende water een uiterst snelle beweging krijgt. Het moet toegegeven worden, dat de as zeer weinig wrijving heeft en met een fijn straaltje, dat onder een voordeeligen hoek tegen de schoepen botst, spoedig heel snel in de rondte kan vliegen. Dit neemt niet weg, dat de hoeveelheid water, welke er, in betrekking tot de hoeveelheid verplaatste lucht, noodig is, veel geringer is, dan men wel zou vermoeden. De ventilator verplaatst elke minuut 2 M3 lucht, en verbruikt daartoe in 24 uren 2 M3 water.

Dat dit toestelletje, hetwelk zeer weinig ruimte inneemt, van uitstekend nut is in café's, waar veel gerookt wordt, is

te begrijpen. Het is voldoende voor de ventilatie van een betrekkelijk vrij groote zaal.

Water, dat tegen een vlak botst, kan door de daarbij plaats grijpende loslating van de daarin gemengde lucht, de spanning in een afgesloten ruimte eenigszins verhoogen. Omgekeerd kan een waterstraal, die door een, daartoe eenigszins ingerichten, injector gedreven wordt, een luchtverdunning in een pijp veroorzaken. Het krachtigst schijnt echter zoo'n waterinjector te werken, wanneer hij op den bodem van een bassin is geplaatst, aangezien hij dan het water alleen verplaatst door mededeeling van een deel der levende beweegkracht, die in den straal is opgehoopt.

Bij de badtoestellen, die hier te zien zijn, vindt men dit beginsel op schrandere wijze in toepassing gebracht, om de kuip, wanneer zij in een sousterrein beneden het niveau van een riool is geplaatst, gemakkelijk te ledigen.

Vooraf moeten wij vermelden, dat die badkuipen voorzien zijn van een appendage (ook al een vinding van den heer Bruns). die men bij andere toestellen niet vindt, nl. een verwarmer van onderkleedingstukken. De kachel, die het water verwarmt, is van het gewone model; doch naast de kuip bevindt zich een cilindrieke waterstoof, die daarmede met een buis in gemeenschap staat. In die waterstof is een ruimte, die door een deur gesloten wordt, en veel overeenkomst heeft met een heetwaterbakoven, waarin men het goed legt, dat men verwarmen wil. Door de wet der communiceerende vaten, is het niveau in de heetwaterstoof even hoog als dat in de kuip, en krijgt het goed, dat men zal aantrekken, de temperatuur van het bad. Wanneer men nu kuip en stoof wil ledigen, schroeft men de naald van den injector wat op; de waterstraal uit de leiding komt in werking en al het water wordt naar een hooger niveau, alwaar het in het riool kan afvloeien, verdreven.

Door gebruik te maken van een bassin onder den grond, met daarin geplaatsten injector, die eveneens den levende beweegkracht mededeelenden straal aan de waterleiding ontleent, wil de heer Bruns het bevriezen der waterleidingen voorkomen. Zooals men weet, wordt de verstopping altijd door ijsvorming in de buizen boven den grond veroorzaakt. Als men de leiding, telkens als men haar niet gebruikt, aftapt, zal men niet veel last van een bevroren leiding hebben. Bij strengen vorst zal men, als er geen aftapkraantje aan het onderste deel der leiding is, toch nog last kunnen krijgen met dat gedeelte, dat zich boven den grond bevindt.

Het aftappen der leiding is lastig, want het eischt het dichtzetten der afsluitkraan.

Door een stelsel van buizen en kranen kunnen de bassins onder den grond bij vorst uit de leiding volgezet worden; heeft men water noodig, dan schroeft men de naald, die van een lange stang voorzien is, wat op, en de injector drijft het water naar boven. Heeft men genoeg vocht, dan wordt de naald weer neergeschroefd, en ieder die de inrichting van den injector kent, ziet dadelijk in dat er geen water meer in de leiding blijft staan, maar dat dit in het bassin terugvalt.

Dit ontwerp — waarover echter de ondervinding nog uitspraak zal moeten doen — vinden wij te schrander uitgedacht, om het niet te publiceeren.

Wij zouden nog meer voorzieningen en inrichtingen op het gebied van waterleidingen, die de heer Bruns uitgedacht heeft, kunnen vermelden, indien het bestek, waaraan dit verslag gebonden is, ons geen grenzen stelde.

Misschien kan het zijn nut hebben, dat wij nog even aanstippen, dat met de injectors, die de heer Bruns gebruikt, door een straal van 6 mM. diameter, uit de waterleiding een straal van 30 mM. diameter in beweging wordt gebracht, terwijl de druk, waarmede het water te Arnhem in de leiding wordt geperst, 5 atmospheeren bedraagt.

Na de waterleidingsartikelen beschouwd te hebben, komt men er vanzelf toe, om de bierleiding-expositie eens goed op te nemen, aangezien er bierpompen te zien zijn, die door een watermotor gedreven kunnen worden en daarmede een uiterst élégant geheel vormen.

Het is bekend, hoe men door gebruik van vast koolzuur in cilinders, dat verdampende een gas oplevert, met verbazende spanning het bier van een lager gelegen niveau naar een hooger kan persen. Toen dit vaste koolzuur in gebruik kwam, wilde elk proeven hoe of zulk biervocht, dat daardoor natuurlijk met koolzuur overladen is, smaakte.

Spoedig kwam men tot de ondervinding, dat bier, hetwelk