is toegevoegd aan uw favorieten.

De ingenieur; weekblad gewijd aan de techniek en de economie van openbare werken en nijverheid jrg 13, 1898, no 46, 12-11-1898

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE INGENIEUR.

559

Orgaan

13e Jaargang. ™* 1898. - JÏ2 46.

VEREENIGING VAN BURGERLIJKE INGENIEURS.

ffnBM SBwiifl aai ti ticlM ei li mconomie van Ojeiara Wartel ai HiiraMi.

Prils per Jaargang:

Franco per post.

Voor Nederland. f 8.—

Voor het Buitenland met vooruitbetaling , . - 10.50 Voor leden der Vereeniging van Burgerlijke Ingenieurs

worden btveiiHtaande prijzen met / 2.— verminderd. Men abonneert zich voor een jaargang. Over het bedrag der abonnementen in Nederland

wordt huif jaarlijks door de Administratie beschikt. Afzonderlijke nummers 20 cents. — Bewysnummers

10 cents.

Verschijnt elfcen Zaterdag,

Abonnementen, stukken en mededeelingen, boeken brochures, enz. te richten aan de Redactie: Scheveningsche Veer no. 7, te 's-Gravenhage.

Advertenttén uiterlijk Vrijdags 12 ure des voormiddags intezenden aan de Directie en Administratie van dit Blad, Paveljoensgracht No. 19, te 's-Gravenhage.

Hoofdvertegenwoordiger voor Nederland: C. W. BETCKE, Advert.-Bureau, Rotterdam.

Afzonderlijke Nummers worden, voor zoover de voorraad strekt, alléén aan Abonnés geleverd.

s-Gravenhage. 12 November.

Prijs ier AiTerteitlïi:

Per regel ƒ 0.25

öroote lettere naar plaatsruimte.

Abonnementen volgens afzonderlijke overeenkomst.

By eene eerste plaatsing van annonces voor Aanbestedingen is de prfls per regel ƒ0.15; bg eene tweede en meerdere plaatsing van dezelfde annonce ƒ0.10.

Bij abonnement op Advertentiën wordt het blad gratis toegezonden.

Verantwoordelijk Redacteur: J. van Heurn, Civ.-Ing., 's-Gravenhage. INHOUD.

Gastram Den Haag—Loosduinen, door W. Meischke Smith. — Eene studie over etuwmuren, door H. Oostingee (geïll.). — Over de nieuwe gloeilichten. — Vergadering van. het Koninklijk Instituut van Ingenieurs. — Kleine mededeelingen: Scliecpwrerstand door J. K, ; Over de berekening van de verdeeling van netwerken bij eleetrisoho tramwegen, door F. L. — Staten-OeneraaJ : Verbetering van het Noo'rd/.eelamaal.

— Weerkundige waarnemingen, — Rivierberichten — Binnen- en Buitenl berichten.

— Benoemingen, Verplaatsingen enz. — Open betrekkingen, gezochte betrekkingen.

Gastram Den Haag—Loosduinen.

Sfen lstcn October werd op de lijn van de Westlandsche j? stoomtrammaatschappij een gastramdienst geopend tusI? schen Den Haag en Loosduinen met een gastram n°. 1, * terwijl een tweede gastram n°. 2 als reservewagen

aanwezig was.

Gedurende de maand October werden afgelegd door wagen n°. 1, 1875 wagen-kilometers. Van de reservewagen n°. 2 werd geen gebruik gemaakt.

Vervoerd werden 3300 betalende passagiers, behalve abonnementskaarten. Het aantal abonnés hetwelk van de gastram gebruik maakte wordt niet genoteerd, doch is dit een niet onbelangrijk cijfer.

De schitterende verlichting van de gastram met gasgloeilicht valt zeer in den smaak van het publiek, vooral daar het hen nu mogelijk is, des avonds de couranten enz. te lezen.

Per dag legt de gastram 621/2 kilometer af en gedurende de 1875 in de maand October afgelegde kilometers heeft er nog nimmer gedurende den rit iets gehaperd.

Den 20iten Oct. bemerkte men, toen men des ochtends de ■wagen uit de loods haalde, dat een van de kussenblokken gebroken was. Daar wagen n°. 2 juist geverfd werd, besloot men deze niet in te laten vallen, doch n°. 1 te herstellen en ofschoon men geen reservestukken had, was de wagen n°. 1 na enkele uren weder in dienst.

Het breken van het kussenblok is misschien het gevolg van de hevige schokken, die de wagen kreeg bij de tot driemaal herhaalde pogingen om de gastram te doen derailleeren, doch het kan ook eene zwakte in het gietmetaal geweest zijn.

Den 24sten vond men des ochtends, bij het aanzetten in de loods, dat de ééne machine niet werkte. Na onderzoek bleek, dat de electrische ontsteker contact in den cylinder had. Dit werd spoedig verholpen — ook in dit geval werd van den reservewagen geen gebruik gemaakt.

De gastram is steeds op de minuut aangekomen. Gedurende stilstand van den wagen is het schudden nauwelijks merkbaar en volstrekt niet hinderlijk, terwijl er van lucht in de wagens hoegenaamd geen sprake is.

Het groote aantal dames, die van de gastram gebruik maken, pleit ten sterkste voor dit vervoermiddel.

Den 1 ste» Oct. des ochtends stond de gasmeter van de compressiepomp op 1526 M3. en des avonds van den 31sten Oct. op 2847 M3., zoodat 1321 M3. gas verbruikt is.

Voor proefritten met wagen n°. 2 naar Kijkduin heeft men gebruikt 4 vullingen van den wagen op 10 atm., per vulling 12 M3., zijnde totaal 48 M3.

De 2 gloeilichten in den wagen hebben gebrand 146 uren. Per brander per uur is dit 110 liter, zoodat voor de verlichting gebruikt is 32,120 M3.

Men heeft dus totaal gasverbruik 1321 M3.

Gasverbruiktdoorwag.n° 2 naar Kijkduin 48 M3.

Gasverlichting in wagen 32,120 M3.

80,120 MS.

Gasverbruik van wagen n°. 1 1240,880 M3.

Daar de wagen 1875 K.M. afgelegd heeft, geeft dit een gasverbruik van + 0,662 M3. per wagen-kilometer.

Vergeleken met het gasverbruik van de grootere wagens te Blackpool (52 passagiers) die 0.529 M3. per wagen-K.M. gebruiken» is dit te hoog, doch komen er bij deze proef op de Westlandsche bijzondere omstandigheden bij, waar wij nog geen rekening mede gehouden hebben.

Halfweg moet de gastram met de stoomtram kruisen en het is gebleken, dat iedere rit de gastram korter of langer moest wachten.

Ook werd besloten, wijl het personeel nog met gasmotoren onbekend was, om de machine op de eindplaatsen maar te laten doorloopen.

In de maand November zal echter de gastram eenige minuten later vertrekken, ten einde het wachten op de kruising te bekorten en zullen de motoren op het einde van den rit steeds in stilstand gezet worden.

De geklonken gasketel van het vulstation, hier te lande gemaakt, lekt door de nagels van het mangat. Nauwkeurig genoteerde dagelijksche opnemingen toonen aan een verlies van 10 pond in 24 uur, dit is voor 31 dagen 73,470 M3.

Het blijkt dat het maken van gasketels voor hoogen druk zeer lastig is. Zelfs de ketels in Engeland bij Pope & Co. gemaakt, zijn niet vertrouwbaar en slechts op de Pintsch-ketels kan men volkomen rekenen. De wagen die van Pintsch-ketels voorzien is heeft dan ook niet het geringste gasverlies. Neemt men deze lekkage in rekening, dan krijgt men per wagen-K.M. een gasverbruik van 0,622 M3.

Wagen n°. 1 heeft drie ketels onder den wagen met eenen respectievelijken inhoud van 0,555 M3., 0,324 M3. en 0,321 M3. en zes kleine keteltjes naast den waterbak met een inhoud van 0,180 M3. per stuk en 1,080 M3. te zamen. Totale inhoud van de gasketels van den wagen is dus 2,280 M3. (Met één vulling van 10 atm. legt de wagen 45 K.M. af.)

Nu gebruikt men op den rit van Den Haag naar Loosduinen precies 15 lbs. druk (1 atm.), dus 2.280 M3. De lijn is lang 5,2 K.M., geeft dus een verbruik van 0,439 M3. per wagen-K.M.

Er is echter nog een factor, dien men niet uit het oog mag verliezen, en dat is de condensatie van de zwaardere koolhydraten, welke onder drukking in den grooten gasketel plaats vindt. Deze gecondenseerde gassen gaan dus wel door den meter, doch komen niet in den wagen.

Wij stellen ons echter voor van tijd tot tijd de koolhydraten af te tappen en deze te verkoopen aan gasfabrieken.

Het waterverbruik van den wagen is uiterst gering geweest,

De Vereeniging van BurgerlïiSe Ingenieurs stelt zien in geenen deele verantwoorflelijK voor de denkbeelden in ie onderscneidene li]dragen ontwikkeld of toegelicnt.