Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

12

Ik wensch die te bestemmen voor een typographische vereeniging, sedert eenigen tijd te Batavia tot stand gekomen , aan wie ik de stukken — met vermelding van den naam des schenkers — kosteloos zal doen toekomen.

Met deze schenking zal men de voldoening smaken niet alleen, om de Nederlandsehe kunstbroeders in het verre Oosten op de hoogte te houden van de vorderingen der typographie in het vaderland , maar ook van bij te dragen tot opwekking en opleiding van den kunstzin van de zoogenaamde Palandsche Kinderen, de Javanen en de Chinezen in Nederlandsen Indië, die allen met meer of minder succes de drukkunst beoefenen , zonder ooit in de gelegenheid te zijn geweest of te zullen komen van haar bakermat te aanschouwen.

De Heeren G. B. van Goor Zonen alhier hebben welwillend hun boekverkoopers-couvert aangeboden, om het voor bovenvermeld doel bestemde aan mij over te maken.

G°uda • GuaTjTherus Kot» ,

22 Dec. 1868. Mede-Vennoot der firma:

fï Knr.ip Xr. po ♦„

Mijn Heer de "Redacteur! Toen ik voor eenigen tijd in een paar artikels in het Nieuwsblaa voor den Boekhandel mijn gevoelen kenbaar maakte wegens de ver. minderiDg van de prijzen der boeken voor het publiek, met uitvoerig! advertentiën, en mijnen wensch (e kennen gaf, dat dit liever alleen op verkoopingen van ongebonden boeken , voor de boekverkoopers onderling mogt geschieden, omdat die dan de voordeelen onder zich genoten en de waarde van het kopijregt niet zoo verminderd werd , gaf de redactie te kennen, 'dat zij gewenscht had , ik er tevens de middelen , om dit weder tot stand te brengen , had bijgevoegd. Dit is echter niet gemakkelijk, vooral voor iemand, die thans niet zoo geheel au fait is van alles wat er omgaat, en ik had gehoopt dat een of ander der tegenwoordige Confraters er zijne gedachten over zoude hebben laten gaan , en misschien een middei opsporen. Ik heb er lang en veel over nagedacht en kan voor mij zelve nog geen middel vinden dat mij voldoet, of het zonde moeten zijn , de aanbiedingen weg te laten en de ongebonden verkoopingen weder te doen zijn wat zij vroeger waren; ik gevoel wel dat dit moeijelijk gaan zal, maar wil het toch eens in overweging geven. Evenwel wil ik ook nog eenmaal een voorbeeld uit een minder verwijderd tijdvak aanschouwelijk voorstellen, dit zal, naar ik hoop en vertrouw , meer afdoen dan lange vertoogen , en het gunstige van voorheen bij het nadeelige van thans helder doen uitkomen.

De hoofdzaak: geld voorhoeken te krijgen, was altijd hetzelfde , maar een anntal Boekverkoopers, nit de eerste helft dezer eeuw , hadden hunne hoeken , (waarom zou ik het woord niet gebruiken) lief. Al werden die soms voor spotprijzen op de ongebonden verkoopingen aangeboden , dan bleef in de eerste plaats die handelwijze onder de boekverkoopers die de verkooping bijwoonden , want die niet tegenwoordig waren , konden er niet van genieten. Velen gebruikten de voorzorg hunne artikelen niet op den catalogus te doen plaatsen , maar werden afzonderlijk op een gedrukt lijstje medegebragt of mondelings aan den verkooper opgegeven, van dit alles was het publiek geheel onkundig. In de tweede plaats : men bleef het vaderschap over zijne papieren kinderen behouden. Niemand had het regt om met namen van schrijvers of uitgevers om te springen, zoo als dit tegenwoordig in het openbaar geschiedt; niet alleen tot groot voordeel voor degenen die exemplaren teekenden, maar ook geheel in het belang van den handel in het algemeen, waarop dan geen vlek werd geworpen. En velen verdienden niet zoo als tegenwoordig breedvoerig wordt uitgemeten , 30 of 35 pCt., maar dikwijls 3 of 4 kapitalen op dusdanig een werk.

In het jaar 1828 had ik eene ongebonden verkooping in groot Stadlander. He Wed. Allart liet daar aan tafel (dat wil zeggen, terwijl het middagmaal gebruikt werd) dus buiten Catalogus teekenen •

Borger, Leerredenen, 2 deelen ,

v. d. Palm, Salomo, 7 deelen, en

Weiland, Kunstwoordenboek, met Supplement, te zamen voor den prijs van ƒ7,—.

Een zeer aanzienlijk getal werd daarvan genomen en zeker de meesten voor den vollen prijs van ƒ38,20 aan den man gebragt.

Waren deze artikelen nu voor het publiek volstrekt niet, maar voor den handel in waarde verminderd ? Neen , geenszins ; oordeel zelf uit het volgende:

In het jaar 1832 werd het fonds van genoemde Wed. verkocht en wel :

329 Borger, Leerredenen, 2 deelen. . a ƒ 6,25 part. perexempl.

11 v. d. Palm, Salomo, 7 deelen . . a -25, „

18 Weiland, Kunstwoordenboek . 1 ,

834 » „ Supplement' a ' 1'24

De twee eersten zijn door den Heer G. T. N. Suringar , de laatste door de Heeren Blussé & van Braam gekocht; zij zijn nog in beider fonds , allen herdrukt en behonden Dog hunne waarde.

De toepassing kan ieder naar welgevallen maken. En mogt het deze of gene, die met mijne gevoelens instemt, opwekken een middel ter verbetering uit te vinden en dat mede te deelen , dat zou mij groot genoegen doen.

Zutphen , Dec. 1868. p. Meijer Warnars. I

Nieuw plan van uitgeven voor het jaar 1869.

Mijnheer de Redacteur! Bij toeval kreeg ik in handen de eerste aflevering van het nieuwe tijdschrift „Het W.O.O.R.T. wetenschap, opvoeding, onderwijs recht, taal. Onder leiding van Dr. H. E. Toe Laek.„ Toen ik dc'

aflevering doorgelezen had , kreeg ik den inval er eenige citaten uit over te nemen om die te bewaren als een aandenken , hoe er in de 19e eeuw over boekhandel en boekhandelaars gedacht werd. Nu ik dit gedaan heb , vond ik ze curieus genoeg om ze aan U te zenden met de vraag , of gij ze niet een plaatsje in ons Nieuwsblad zoudt willen geven. Hoewel het tijdschrift wel niet geheel oübekend zal zijn , toch zullen velen onzer er niet van gehoord hebben.

In het tweede hoofdstuk van genoemd tijdschrift, „ Woord tot de Nederlandsehe letterkundigen » spreekt de schrijver over den boekhandel , en wel als volgt:

Boekverkoopers en boekhandelaars, die hunne namen op groote papieren laten drukken, zijn de slach- en lolboomen der beschaving in plaats van hare hefboomen te wezen. Reeds veel te lang hebben deze dwingelanden geheerscht. Aan hun gezach moet een einde gemaakt worden. Daartoe letterkundigen en schrijvers doe ik een beroep op u. Gij staat tot de boekverkoopers, als de ziel tot het lichaam. Zij leven van uw werk. Zij mesten zich vet met uw zweet. Gij, die de sieraden uwer dagen zijt, moet u niet langer door uwe overheerschers laten onderdrukken. Bevrijdt u van hen ! Schudt af de slavenketen , die niemand 'meer, dan den denker ontsiert! .... Houdt moed ! u heeft de natuur met verstand begiftigd.

De boekverkooper heeft u noodich, maar geen schrijver behoeft de hulp van zulk een uitgeefwerktnig.

Reeds lang had ik op middelen gedacht, om den schrijversstand te verbeteren. Nimmer was mij daartoe eenich licht opgegaan , totdat ik eindelijk met de handelingen der boekverkoopers bekend ben geworden .... Het is niet onaardig hoe de schrijver op bl. 15 in zijn tijdschrift nieuwe voorwaarden van uitgeven voorstelt.

1°. De schrijver betaalt aan den uitgever voor diens bemoeijingen tien (zegge: 10 pCt.) ten honderd, in plaats van de gewone dertich (!) (zegge 30 pCt.)

2°. De boekverkoopers mogen boven den winkelprijs , die voor allen gelijk is, vijf (zegge: 5 pCt.) ten honderd vragen. Alle vrije afdrukken zijn onbekend. Ik meende steeds dat er geen handel was, waar alle artikelen zoo gelijk in prijs zijn als in den boekhaaie], T. I,. schijnt er andere voorbeelden van te kennen. Indien men 5 % geniet en geene porto's in rekening kan brengen, is het bepaald veel voordeeliger niet te verkoopen , dan wel.

_ 3°. De betaling geschiedt of tegen gereed geld , of op jaarrekening, naar verkiezing van den schrijver.

4°. De schrijver kan, des noods eene maand na de ontfangst, over het bedrach beschikken.

5°. Aankondigingen in het W. O. O. R. T. van ée'n tot zes regels kosten ée'n gulden (ƒ1,—) met het zegelgeld. (N.B. voor | advertentiën in een tijdschrift, dat onbepaald verschijnt!)

6°. In plaats van de gewone twee afdrukken (?) die men aan onze. bladen de zoogenaamde onafhankelijke leiders der openbare meening geeft, betaalt men ée'nen golden (ƒ1,—) voor eene beoordeeling in het W. O. O. R. T.

7°. Mocht de beoordeeling ongunstich uitvallen; dan wordt den schrijver gevraaud , of hij desniettemin de beoordeeling van zijn werk verlangt. (Zijn gulden krijst hij evenwel niet terng?)

8°. In plaats van het op bezien sturen, waardoor velen de boeken zien ; maar weinigen ze koopen , kan de afdruk (?), die bij de beoordeeling gebruikt werd (??), in den winkel voor'tien cents ingezien worden. (Hoe velen zullen wel hun dubbeltje aan de orakeltaal van „het woort" versnoepen? — Dat 8e artikel is intusschen zoo geweldig duister, dat men Dr. Tok Laer moet zijn om 't te kunnen vatten.)

9°. Alle overeenkomsten zijn voor eenen druk. 10°. De schrijvers bepalen den prijs, waarvoormen deelen hunner werken kan overnemen. (!!)

11°. De schrijvers kunnen eenige dezer voorwaarden kiezen. De gekozene worden voor hunne werken gedrukt.

Op deze wijze kunnen de nederlandsehe boeken lager in prijs worden en de schrijvers meer verdienen. Het algemeen wordt dus bevoordeeld. De man , die zijne tijdgenooten wil voorlichten, wordt heter voor zijne moeite beloond. De overoude gewoonte, paarden, die_ de haver verdienen, krijgen ze niet, wordt alzoo weder eemchszins beperkt. De uitgevers alleen worden in hunne woekerwinst beknibbeld.

Of is het geene schande dat een boekverkooper voor een werk van ƒ3,50, dat een ander heeft geschreven, dat een anderheett gedrukt, dat een ander aanreikt, ten minste dertich percent of ƒ 1,05 vrij geld ontfangt? In dezen trant vaart Dr. Toe Laer voort en geeft eene berekening hoe volgens zijn systeem in 't vervolg door den schrijver ,c66i°/ en door den boekverkooper-uitgever 10% van de opbrengst va/een boek zal genoten worden, terwijl de onkosten , die alleen in advertentiën bestaan, uit 4««% kunnen gevonden worden, terwijl daartegenover naauwkeung aangetoond wordt, hoe die inhalige boekverkoopers tegenwoordig precies 38;J% i„ hun zak steken, van boeken, die zijniet eens voor eigen risico uitgeven!

■ fr de G.

De geachte inzender van bovenstaand stukje zal 't ons wel niet euvel duiden, dat wij zijne mededeelingen vrij wat bekort overnemen: de ruimte in ons blad laat niet toe zooveel zotheden weêr te geven.

Red.

gedrukt bij c. blommendaal.

Sluiten