Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

184

te GoriDchem, het licht zien een religieus-politiek weekblad, getiteld: Christelijk Volksblad.

De Bazuin wordt roet uit0. Jnnij uitgegeven in vergroot formaat; - een gedeelte der som , tot dusver aan zegelbelasting betaald, zal besteed worden in het belang van het blad; al het overige zal vloeijen in de kas der Theologische School te Kampen."

Harlinger Courant. Verschijnt voortaan dagelijks in bescheiden formaat en zal alzoo in Friesland het eenige dagh\ai zijn.

Dragister Courant. Zal vergrooting ondergaan.

Te Akkrum zal een nieuw blad optreden, genaamd : De vier Gemeenten.

Deventer Weekblad. Zal eene prijsvermindering ondergaan en tegen ƒ0,80 ieder halfjaar voor Deventer en tegen ƒ1,30 franco met den post buiten Deventer verkrijgbaar zijn.

Tuientsch Volksblad. Van af 2 Julij a. s. zal te Hengelo, bij A. van der Ploeg, een weekblad verschijnen.

Weekblad van Dockum en omstreken. Zal met 1 Julij a. s. worden uitgegeven onder den naam van Oostergo, Weekblad van Dockum en omstreken. De abonnementsprijs wordt dan gesteld op /0,7t> per kwartaal. Prijs der advertentiën wordt gebragt op 10 ets. per regel.

Van geachte zijde zijn wij verzocht voor ondervolgenden brief, voorkomende in de TV. Botterd. Court. van 12 dezer, eene plaats in onze kolommen in te ruimen :

De Lands-Drukkerij te Batavia en een noodlottig gerucht.

Mijnheer de Bedacteur!

Met de grootste verbazing, om niet te zeggen met verontwaardiging verneem ik uit uw blad , dat bij de Regeering sprake zon zijn om den heer Mieling met een zending naar Indië te belasten, tot reorganisatie der Lands-Drukkerij te Batavia en zulks naar aanleiding van bij de Tweede Kamer opgekomen klachten tegen de steeds toenemende uitgaven , die deze inrichting op het Indische budget vordert.

Die klachten of bedenkingen hebben mij indertijd wel getroffen, en reeds toen vatte ik het voornemen op om het onbillijke en ongerijmde daarvan aan te toonen. Maar ik was nog te kort in mijn vaderland terug en wellicht daardoor niet op de hoogte van de kracht eener parlementaire informatie, om te kunnen onderstellen, dat de Regeering alleen dientengevolge zou overgaan tot een zoo ingrijpenden maatregel, die, komt hij tot uitvoering, weer het bewijs zou leveren, dat er een fatum op Indië rust ook daar, waar het hare beste instellingen geldt.

Wanneer toch éene inrichting het Indisch gouvernement van de laatste jaren tot roem en eer verstrekte, het is die der Lands-Drukkerij. Zoodra een vreemdeling tijdens mijn verblijf te Batavia zijn wensch te kennen gaf, om van de schoone hoofdstad iets belangwekkends op industrieel gebied te zien , dan geleidde ik hem naar de Lands-Drukkerij.

Daar kon ik althans logenstraffen wat een Gouvernement vaak terecht of ten onrechte wordt verweten, dit het slechts duur werk levert! Daar mocht ik aantoonen wat de énergie van een kundig ambtenaar kon te weeg brengen , en hoe zijne pogingen , geschraagd door een verstandig en vrijgevig Gouvernement, een der sterkste inrichtingen van den Staat, in betrekkelijk weinig jaren wist op te voeren tot eene die gernstelijk de vergelijking met andere zuster-instellingen in Europa kon doorstaan.

En dat alles is te danken aan den tegenwoordigen directeur van 'sLands-Drukkerij te Batavia, den heer A. F. G. de Pinéda.

Wat was toch vroeger het geval ?

De zoo belangrijke betrekking van directeur der Lands-Drukkerij werd immer beschouwd als een sinecure om oude , meestal rain-bruikbare ambtenaren een rustig baantje te bezorgen. Menschen die nooit aan typographie hadden gedacht, veel minder er eeoig begrip van hadden , werden aan 't hoofd gesteld dezer technische inrigting, en konden ook niet veel anders uitvoeren dan met behulp van een paar klerken de dagelijksche administratie bijhouden en hunne handteekening zetten.

Zeer natuurlijk, dat onder zoodanig beheer de Lands-Drukkerij in een treurigen toestand geraakte, en haar volkomen desorganisatie te gemoet ging. Geen onoogelijker, geen slordiger werk werd afgeleverd dan daar. Dit viel vooral in 't oog toen de partikuliere drukkerijen naast de Lands-Drukkerij zich verhieven, en ik vermeen, dat een oogenhlik zelfs qnaestie is geweest de gonvernementsinstelling in eene partikuliere op te lossen, wat voorzeker niet in 't belang van den lande zou geweest zijn.

Bij het vertrek van den laatsten titularis, en terwijl de LandsDrukkerij onder het oppcr-toezicht stond van 'den schranderen en bekwamen toenmaligen directeur der producten en civiele magazijnen , wijlen den heer P. W. C. Anemaet , kwam daarin eindelijk eene gnnstige verbetering.

Ook toen stormde het van sollicitanten voor eene betrekking, die iedereen kon. waarnemen'. Doch misschien voor den eersten keer sedert de Lands-Drukkerij bestond , werd boven al die post-grage sollicitanten krachtig voorgedragen en door het Gouvernement benoemd eeu typograaf! Een man die zijn gansche leven aan de boekdrukkunst had gewijd, die als eenvoudig letterzetter -op de Lands-Drukkerij zijn Indische carrière was begonnen , alle rangen met eere had doorloopen en laatstelijk als hoofdopziener zooveel als zijn ondergeschikte betrekking toeliet, had bijgedragen om 's Lands instelling nit haar diepen val op te heffen. Een man bezield met rusteloozen ijver voor zijn lieveling-vak, die zijn tweejarig verlof naar Europa had ten nutte gemaakt , en door aanhoudende studie van . hetgeen het buitenland op typografisch terrein nieuw opleverde, geheel op de hoogte van zijn tijd was gebleven.

Sedert- de optreding van den heer de Pinéda als directeur der Lands-Drukkerij, onderging deze eene schier miraculense verbetering.

Misbruiken werden afgeschaft, onbruikbaar personeel ter zijde ge¬

schoven , de bekwame werkman aangewakkerd en gesteund. Orde en regel bestuurde de werkzaamheden, het oog van den kundigen meester bezielde de gezellen.

Met de aanvankelijk nog zeer geringe hulpmiddelen werd beter en veel werk geleverd. Was men vroeger bij den arbeid van eenigen omvang genoodzaakt zijn toevlucht te nemen tot partikuliere drukkerijen, thans behoefde dat niet meer. De treffendste proeve werd daarvan geleverd , toen bij de invoering der comptabiliteitswet binnen een bijna onmogelijk kort tijdvak honderde, ja duizende riemen papier met altijd moeielijk staatwerk moesten worden afgedrukt.

Het Indisch Gouvernement waardeerde en steunde het pogen van den volijverigen directeur, dat eene geheele reorganisatie vau's LandsDrukkerij beoogde.

Oude totaal versleten letter, die het licht niet meer mocht zien , werd (technisch gesproken) ter helle gedoemd. Onbruikbaar materieel, dat onder vroegere directeurs altijd had meegedaan , maar nooit iets uitgevoerd, werd opgeruimd. De verouderde handpersen werden naar de eischen des tijds door doelmatige snelpersen vervangen, en een locomobile aangebracht, om de persen met stoom in beweging te stellen.

Hierdoor werd een groote besparing van den in Indië vooral kostbaren handenarbeid bevorderd, gelijk mede het geval was met de andere typografische machines van nieuwere vinding, die vooral spoed bevorderen , op een dusdanige inrichting van zoo groot gewicht.

De drukkerij werd bovendien versterkt met Europeesch personeel, daartoe uit Europa ontboden , ten einde niet afhankelijk te zijn van de wisselvallige ondersteuning, die nu en dan het leger in soldatenwerklieden aanbood.

Dat alles kostte geld, ja veel geld vooral in den aanvang, gelijk trouwens iedere reorganisatie vaneen verwaarloosde inrichting vereischt.

Maar het Indische Gouvernement de noodzakelijkheid dier eischen beamende, heeft ze gereedelijk ingevolgd en met vertrouwen op de budjetten gebracht.

Immers de tegenwoordige directeur op de hoogte van zijn vak, toonde aan dat iedere uitgaaf nu gedaan later geheel ten voordeele zon gedijen , en toen een enkele maal bedenkingen tegen zijn reorganisatie oprezen , heeft hij met cijfers en feiten bewezen , dat de LandsDrukkerij nog altijd oneindig veel goedkooper'werk leverde dan door particulieren kon worden aangeboden , terwijl vooral bij de uitbreiding, die door de comptabiliteits-wet in het Indische administratief beheer was ontstaan , duizenden werden uitgespaard , die anders buiten de Lands-Drukkerij ons zouden zijn ten laste gelegd.

En dat de Lands-Drukkerij in tegenoverstelling van vroeger, goed, net en deugdzaam werk leverde, getuigt alles wat in den laatsten tijd nit het atelier te voorschijn kwam; zoo ligt de Regeering-Almanak voor dit jaar voor mij, die, wat typografische uitvoering betreft, gerust op een lijn kan gesteld worden met de hier te lande uitgegeven en net afgewerkte Staats-Almanak. Ik teeken aan dat ten vorige jare de Gouverneur-Generaal Mijer in een eigenhandig schrijven zijn bijzondere goedkeuring over de vlugge en keurige bewerking van den Regeerings-Almanak aan het personeel der landsdrukkerij te kennen gaf.

Algemeen sympathie verwekte het dan ook in Indie toen het Gouvernement, de verdiensten erkennende van het thans dirigeerende personeel, het opperbestuur heeft weten te bewegen, de karige bezoldiging dier ambtenaren, althans eenigszins in overeenstemming te brengen met die van andere Gouvernementsdienaren.

En thans na zooveel ijver en dienstbetoon, na zoo een gewichtige organisatie door Indische ambtenaren tot stand gebracht, zal men nog eens een Europeesche specialiteit tot reorganisatie naar Indie zenden!

Of Indie van al die speciale zendelingen niet reeds lang zijn bekomst had !

Die zeDding zal worden opgedragen aan den Heer Mielino. (1) De Heer Mieling is mij volkomen onbekend. Alleen herinner ik mij, dat het indertijd eenige verwondering heeft gebaard, dat de directeur van een steendrukkerij eensklaps aan het hoofd van de Nederlandsche Lands boekdrukkerij kon worden geplaatst.

Maar hoe dit zij : daargelaten wederom de meerdere lasten op het Indisch budget, zou de organiseerende zending van den lithograaf Mieling een vuistslag zijn in het aangezicht van den typograaf en organisateur bij uitnemendheid de Pinéda, die hoe nederig en bescheiden ook in ieder ander land — niet uit de verte bestuurd — eene onderscheiding van geheel anderen aard zou zijn waardig gekeurd.

Hartelijk hoop ik, dat dit noodlottig gerucht zal blijken een onjuist gerucht te zijn geweest, maar mocht ongelukkigerwijze het zich bevestigen, dan zal deze zending eene bijdrage te meer zijn, om het rampzalige te doen uitkomen van de overdreven inmenging van het Nederlandsch Parlement in het Indisch Staats-bestmir.

De naam van den inzender doet doorgaans niet veel ter zake, maar waar ik eeDi'germate als deskundige heb gesproken, en iu de bres ben gesprongen voor de eer eener goede Indische instelling en de verdiensten van een voortreffelijken Indischen ambtenaar teeken ik mij gaarne

Leiden, 7 Juni 1869. Gualtherus Kolfp,

laatst Boekhandelaar-Uitgever te Batavia.

(1) Zoo als men reeds weet, heeft de Heer Mieling voor deze zending bedankt. Red.

Uitgaven en drukkerijen te Leipzig.

Uit statistieke opgaven blijkt, dat te Leipzig alleen een zesde gedeelte der Dnitsche boekwerken wordt uitgegeven. In 1789 werden daar 355 boekwerken gedrukt; in het jaar 1859 beliep dat reeds 1582-

Men telt thans te Leipzig 47 drukkerijen, welke aan 1000 mannen, 450 vrouwen en 300 leerlingen werk verschaffen. Ook zijn er 100 boekbinderijen, waar 400 man en 160 leerlingen arbeid vinden.

gedrukt bij o. blommenuaal.

Sluiten