Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

352

[

k heb Vtii algemeen in commissie «wonden en dne rlit irnarne nog

meer op aanvraag:

_ Souvestre, TUSSCHEN DE BERGEN, ƒ1,30, ƒ1,04. Dit werkje is uitstekend geschikt voor cadeau en zal in ieder leesgezelschap op zijn plaats zijn. De Exx. die mij vóór 15 dezer (des noods p. post met een half vel drnks) voor rekening worden opgegeven , noteer ik a ƒ0,90, maar zonder premie.

Ook tot dat tijdstip, maar volstrekt niet langer, geef ik nog gelegenheid tot terugzending van :

Maronier's UITG. HANDL. I: 2, 2e druk.

Eerdaags verschijnt:

BIBL. V.'MODERNE THEOL. enz. 1870, le ad. Elke nieuwe inteekening tu9schen 10 Nov. en 10 Dec. noteer ik met 10°/o extra rabat.

Binnen kort is'een prospectus gereed van de: EVANGELIE-SPIEGEL , die ik gaarne bij geschikte werken wensch in te leggen, tegen wederkeerige dienst.

's Bosch. G. H. van der Schuijt. [2225]

LETZTE DICHTUNGEN tnVD GEDANKEN von Heïiiricli Heine.

Naar aanleiding der circulaire, betreffende eenen door hen uit te geven nadruk van bovenstaande, door de Heeren van Hoogstraten en Gorter dezer dagen verzonden, ontving ik zooeven van de regtmatige Duitscbe uitgevers, de Heeren Hoffmann & Compe te Hamburg berigt, dat zij alle middelen , die hun daartoe ten dienste staan, zullen aanwenden , om met hunne regtmatige uitgave, tegen den voorgenomen nadruk in Holland te concurreren.

Zij laten daartoe het debiet in ons land geheel aan mij over, mij in de gelegenheid stellende, evenzeer voor ƒ1,50 de ingenaaide exemplaren te leveren. De prijs der gebonden Ex., alsmede de conditiën voor den handel, die in ieder geval voordeeliger znllen zijn dan de gewone conditiën voor den Dnitschen Sortiment-handel, zal ik binnen kort mededeelen.

Ik meen te mogen vertrouwen, dat dé Hollandsche Boekhandel met mij gaarne wil medewerken om den nadruk hier te lande zooveel mogelijk tegen te werken , te meer daar de prijs tegenover het publiek hun daartoe in staat stelt.

Amsterdam, 2 November 1869. J- C. A. Sulpke. [2226]

PEANSC H E TIJDSCHRIFTEN. ~

De firma R. C. Meijer te Amsterdam noodigt hare geachte handelsvrienden beleefdelijk uit haar zoo spoedig mogelijk kennis te geven , welke nieuwe abonnementen op fransche tijdschriften zij verlangen, en welke andere zij mochten wenschen te doen ophouden, ten einde met den aanvang van 1870 geene vertraging in de aflevering te ondervinden. Zij neemt deze gelegenheid waar zich bij voortduring bijzonder aan te bevelen voor de levering van alle mogelijke fransche en belgische uitgaven en vooral van ROMANS, KINDERBOEKEN, SCHOOLGOED en TIJDSCHRIFTEN. [2227]

Gemengde Berichten.

Het Etablissement van Alfred Manie & Zoon te Tours.

(Zie Nieuwsblad 1869, n». 43.) III.

Bij een bezoek in dit etablissement wordt men dadelijk getroffen door de buitengewone zorg die de chefs aanwenden om de gezondheid en het welzijn hnnner werklieden te bevorderen. — Men vergeet dat dit etablissement door eene stad omringd is, wanneer men al die uitgestrekte, goed geventileerde, zindelijke, men zou bijna zeggen, elegante ateliers doorwandelt en daarna de omringende tuinen betreedt. De trappen, de corridors, de werkplaatsen, alles wordt met de meeste zorg onderhouden; kan het wel anders of deze netheid en zorg moet invloed op de werklieden uitoefenen en hen er toe nopen zich net en ordentelijk te gedragen. Het self-respect, zooals de Engelschen het noemen, wordt hen op die wijze door de inrichting hunner ateliers geleerd.

Onder de zorgen door de heeren Mame gedragen voor het welzijn van hun personeel, is die voor de bevordering en handhaving der zedelijkheid niet de minste. —• Voorzeker is dit geen gemakkelijke zaak, daar het etablissement uit den aard der inrichting, het met zich brengt dat er een groot aantal vrouwen en meisjes in werkzaam is, daarenboven geeft de omringende stad ruimschoots gelegenheid tot buitensporigheden van _ allerlei aard die met alle kracht bestreden moesten worden. Streng toezicht, goede voorbeelden en bevordering van godsdienstig leven droegen het hunne bij tot de bevordering van zedelijkheid en bleven niet zonder uitwerking. Bij slechts twee van de 530 vrouwen, die in het etablissement werkzaam zijn , werden gedurende den tijd van een jaar gestrenge maatregelen noodig geacht. (1) Het is eene groote zeldzaamheid als een van de werklieden het etablissement verlaat of als ongeschikt voor zijn werk weggezonden wordt.

Werkstaking is in Mame's etablissement eene geheel onbekende zaak. Nooit zijn de werklieden om hooger loon komen vragen, daar de chefs altoos hunne wenschen voorkwamen en daardoor èu de goede verstandhouding bewaarden èn het gevaar van werkstaking afweerden. Men behoeft echter niet te vragen welke offers de heeren Mame zich daarvoor getroost hebben. Eén voorbeeld uit velen moge daarvoor tot bewijs strekken.

De krisis van 184S dreigde voor het etablissement te midden der groote uitbreiding noodlottig te zullen worden en er scheen geen ander redmiddel te zijn dan eene onmiddellijke sluiting der werkplaatsen. Niemand zou het den eigenaar euvel geduid hebben als hij den grooten stroom gevolgd en zijne ateliers gesloten had. Maar hij gaf zoo spoedig den moed niet op en wilde liever eerst, door opoffering van dat waaraan hij groote waarde hechtte, redden wat nog te redden was. In het schoonste gedeelte der Tourraine bezat hij een prachtig landgoed. Hij aarzelde niet lang, verkocht het voor een prijs beneden de waarde, maar kon voor het offer dat hij bracht, zijn werklieden aan den arbeid honden, terwijl de arbeiders van andere fabrieken ledig liepen. (2)

De heeren Mame voorzien niet alleen door hooge loonen in de behoeften van hun talrijk personeel, door hen werd daarenboven een -tekenfonds opgericht, waarvoor ieder werkman naar verhouding van het door hem verdienden loon, wekelijks het zijne bijdraagt en waardoor hij , in geva van ziekte, schadeloos gesteld wordt voor het verzuimde werk Ook kwam door hunne bemoeiingen een pensioenfonds tot stand, dat door de wekelijksehe bijdragen der werklieden onderhouden wordt en hen in den ouderdom ruim ondersteunt. In 1867 viel hun de eervolle onderscheiding ten deel der toekenning van fr. 10,000 in 1867 door Keizer Napoleon uitgeloofd als eene belooning voor die etablissementen «oa regnaient a un dégré éminent Vharmonie sociale

(1) Le Roux, Die Pflege der Einlracht; pag 140

(2) T. a. p. pag. 140.

«et le bien-êlre des ouvriers". — Wat de opmerkzaamheid der Jury vooral tot zich trok was dit, dat de heeren Mame bij iedere vergrooting en uitbreiding hunner zaak ook terstond bedacht waren op de verbetering van den toestand hunner werklieden, zelfs zóó dat de geschiedenis der vergrooting hunner zaak ten nauwste verbonden was met die hunner pogingen om het lot van hun personeel te verbeteren.

De heeren Mame, ten hoogste vereerd door de toekenning dezer belooning, stortten onmiddellijk dit bedrag in de beide door ben opgerichte fondsen. (3)

Is bet wonder dat hun streven van hooger hand erkend werd, maar wat nog meer zegt, dat zij door hunne werklieden geëerd en bemind worden ?

Het was aanvankelijk mijn plan eene beschrijving te geven der prachtwerken door de heeren Mame op de jongste Tentoonstelling in het Paleis voor Volksvlijt te Amsterdam ten toon gesteld. Daar thans echter die tentoonstelling gesloten is, en er geen gelegenheid meer bestaat die boeken zelve te zien, zou eene beschrijving daarvan, hoe nauwkeurig ook, weinig aan het oogmerk kunnen voldoen. — Het hierboven vermelde praebtwerk is in mijn bezit; waar ik te meer prijs op stel omdat het, zooals ik reeds zeide, niet in den handel is. Wie mijner lezers dus lust mocht hebben enkele specimen hnnner uitstekend uitgevoerde prachtwerken en andere uitgaven te zien , stel ik daartoe gaarne bij mij in de gelegenheid.

Ik eindig daarom dit opstel, dat reeds uitvoeriger geworden is dan ik zelf wenschte, met nog meê te deelen dat de bemoeiingen van de heeren Mame behalve door de reeds genoemde belooning van fr. 10,000, meer dan eens erkend werden, en dat op al de prachtige voortbrengselen hunner persen de welverdiende onderscheidingen niet. uitbleven, kan men licht begrijpen. Op alle tentoonstellingen waarop het huis Mame exposeerde, werd het bekroond. In 1849 toen het voor het eerst zijne boeken ten toon stelde, ontving het reeds de gouden medaille. In 1851 op de groote tentoonstelling te Londen werd de drukkerij van de firma Mame onder de beroemdsteu der wereld geteld en met de gouden Prize-Medal vereerd. In 1855 op de Parijssche tentoonstelling kreeg de heer Ai.fred Mame persoonlijk de groote eere-medaille, uitgeloofd voor de beste particuliere drukkerij; de bij deze medaille gevoegde diploma droeg het opschrift: «Pour la supériorité de ses produits typographiqnes el la tres-grande modicité de ses prix". In 1862 werden hem, wederom te Londen , twee medailles toegekend , uitgeloofd voor de beste drukkerij en binderij en de Jury betreurde het in haar rapport dat zij niet bij machte was , om aan den heer Mame eene buitengewone belooning toe te kennen, die hij zoo ruimschoots verdiende. In 1867 te Parijs kreeg hij den eenigen grooten prijs der 6de en 7de klasse en werd hij tot officier der orde van het Legioen, van eer benoemd. Ook op de onlangs in Amsterdam gehouden tentoonstelling werd hij met het groot eerediploma begiftigd.

Zijn personeel deelde in die bekrooningen; in 1855 ontving een der onderchefs de onderscheiding tot ridder der orde van het legioen van eer benoemd te worden en het werkvolk kreeg 3 medailles der le en 4 medailles der 2e klasse benevens 3 eervolle vermeldingen. In 1867 kreeg het 4 zilveren en 3 bronzen medailles en 4 getuigschriften.

Mocht het blijken dat de beschrijving van dergelijke inrichtingen belangrijk genoeg geacht wordt om in ons Nieuwsblad te worden medegedeeld , dan wil ik later gaarne beproeven om ook eens andere groote etablissementen (b. v. b. dat van Paul Dupont of de Keizerlijke drukkerij te Parijs enz.) te beschrijven. Mocht een ander, meer bevoegde, die taak van mij willen overnemen, des te aangenamer zal het mij zijn en zeker niet minder onzen redacteur, daar hij op die wijze het getal medewerkers vermeerderen ziet.

Amsterdam, 26 October 1869. Louis D. Petit.

(3) llluslration 1867, N° 47.

gedrukt hij c ulo.mmendaal.

Sluiten