is toegevoegd aan je favorieten.

Tijdschrift voor Neerland's Indië jrg 16, 1887 (2e deel) [volgno 3]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

134

ondervonden weerstand voorzag dat onze krachten zou te boven gaan.

Sprak hij daarom in afkeurenden zin van de proclamaties van 12 Februari en 23 April 1874?

Integendeel! De generaal Pel erkent in genoemd schrijven „dat de generaal van Swieten volkomen juist was in zijn aan „de Eegeering gericht schrijven van 19 Juli 1874, door te „ constateeren, dat de drang der omstandigheden ons verplicht „heeft, onze oorspronkelijke bedoelingen ten opzichte van „Groot-Atjeh belangrijk te wijzigen en dat land te maken „tot een wingewest van Nederland."

Meende hij dan soms dat wij door de genoemde proclamaties gebonden waren, zoodat wij het land, waarover wij ruim een jaar te voren het bestuur hadden aanvaard, voortaan steeds direct zouden moeten besturen, zonder de vrijheid te hebben dat bestuur onder ons oppergezag aan een ander over te dragen ? Ook dat niet, want de generaal Pel zegt mede in zijn brief van 30 April 1874: „Wij zijn dus, uitgenomen ten opzichte „ van Marassa, welke Moekim in een exceptioneelen toestand „verkeert, nog geheel vrij om te doen en te laten wat ons „het doelmatigst voorkomt."

Hoe kon nu eene handeling, tot welke men door den drang der omstandigheden verplicht was, en die ons bovendien, zooals de generaal Pel een jaar later te recht constateerde, nog geheel vrij liet om te doen en te laten wat ons het doelmatigst voorkwam, met mogelijkheid een fout zijn geweest? Zij was het dan ook evenmin als de verklaring van Jan Pieterszoon Coen, na de verwoesting van Jacatra, dat het geheele land met de wapenen geconquesteerd was. Maar wel was het eene fout en eene groote fout, zich op die proclamatie van den 12 Februari 1874 te beroepen, tot het verdedigen eener politiek van agressie, die aan Nederland onberekenbare nadeelen heeft veroorzaakt, duizenden menschenlevens nutteloos heeft doen verloren gaan, ons prestige in hooge mate heeft geschokt, en die thans oorzaak is, dat ook de hoofddrijvers dier agressie