Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

MODERNE OUDERDOM

331

daad heeft haar vervangen. Door een daad stortte de oorlogvoerende, revolutie makende mensch zich in angst en ontbering; een daad alleen kon hem door vrijheid en vreugde verlossen.^1)

dan beseffen wij, dat de heer Cannegieter weer heelemaal de kluts kwijt raakt. Denkt U heusch, dat de oorlogvoerende en revolutie-makende mensch zich in angst en ontbering stortte? Neen, heer Cannegieter; het eerste deden de parlementocratieën, het tweede de roode volksmisleiders. En wie denkt, dat de dans ons van oorlog en revolutie verlost heeft, is van een kortzichtige onnoozelheid, die alle perken te buiten gaat.

Laat ons er maar niet bij blijven stilstaan. De heer Cannegieter erkent trouwens op dezelfde bladzijde:

»Sterk ben ik mij bewust, ten opzichte van het verschijnsel, waarmee ik me thans bezighoud, ten zeerste te kort te schieten.«

De rest van het hoofdstuk is de moeite van bespreken niet waard.

Het twaalfde en laatste hoofdstuk, »Actie en Reactie«, vangt aan met de volgende overwegingen:

»Maar is, vraagt de lezer, de „verwildering van de jeugd", waarvan ook de moderne dansmanie een openbaring is, niet een reactie-verschijnsel en als zoodanig van negatieve beteekenis?

Een dergelijke-opmerking heeft stellig het recht onder de oogen te worden gezien. Inderdaad — ik wees er reeds in een mijner eerste hoofdstukken cp, — heeft de oorlog slechts ten deele als een regenereerende macht gewerkt. Tegenover zijn regenereerende invloed staat ongetwijfeld een degenereerende.« *)

Hier gloort des inzichts licht weêr aan de kim van 's heeren Cannegieter's begripsvermogen, zij het ook flauw. En daarom wellicht bloedig. Of snap ik den, door mij gecursiveerden, zin verkeerd? Hoe ook, ik lees daaruit een hulde aan den oorlog, die, weliswaar «slechts ten deele* maar dan toch — en vermoedelijk hoofdzakelijk — als «regenereerende macht« gewerkt zou hebben. Wie met open oogen de feiten beschouwt, komt tot de tegengestelde conclusie. Het past wellicht, hieraan toe te voegen, dat deze omstandigheid ten grondslag lig aan het ontegenzeggelijk pacifisme der jeugd. Zij heeft den oorlog meegemaakt, rechtstreeks voor wat de ex-belligerenten, zijdelings — in den

*) Cursiveering van mij.

Sluiten