Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HENRI BOREL.

139

ging hij in 1899 wegens ziekte met verlof naar Holland. Beu van het vruchteloos vechten tegen onrecht en corruptie in Indië, trachtte hij nu met schrijven zich een levensonderhoud te verzekeren en hij maakte een contract met zijn uitgever voor levering van per jaar twee romans, maar hij, met zijn sterk ontwikkeld schoonheidsgevoel, moest toen wel ondervinden, hoe deze gebondenheid noodzakelijk tot vermindering van litteraire waarde dezer boeken moest leiden. Toch verschenen toen achtereenvolgens „Het Zusje", „Het Recht der Liefde", „Het Vlindertje", „Leliane", „Leliënstad", „De Leugen der Eer". Litteraire critieken, die gebundeld werden, onder den titel „Studiën" en „Proza". De eenige werken uit deze periode waaraan hij thans zelf nog waarde hecht zijn: „De Laatste Incarnatie" en „Van de Engelen".

In dezen tijd van zijn verblijf in Europa, reisde hij veel, hij bezocht Engeland, Italië, Frankrijk, Hongarije, Oostenrijk en Duitschland. Overal wist hij zich vrienden te maken en nu nog komen brieven uit verscheidene landen, van vrienden, mannen van beteekenis in hun land, die hem met onderscheiding en groote vriendschap gedenken.

Op den duur ging hij zien dat het op contract leveren van romans, dat hem tot een soort schrijvend mechanisme doemde, zijn litteraire energie verslapte, daarom trok hij in 1903 maar weer naar Indië, waar hij toen opnieuw te Tandjong Pinang werd geplaatst. Hem werd toen opgedragen een inspectie-reis te maken in verband met de koelie-toestanden op Singkep. Naar aanleiding van die tournée diende hij over de toen daar heerschende ergerlijke koelie-toestanden een rapport in, dat later steeds zorgvuldig verdonkeremaand is, ook toen Van Kol in de Tweede Kamer op een onderzoek aandrong naar die toestanden.

Te Buitenzorg op de Algemeene Secretarie verwekte het groot opzien. Het gevolg van dit rapport was, dat men hem onder een of ander voorwendsel weer een overplaatsing bezorgde, daar men in Indië destijds niet gediend was van het naar waarheid rapporteeren van schandelijke wantoe-

Sluiten