Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

1122

OOST-AZIATISCHE KUNST.

plaatste daarna zijn rechterhand op de linker, die reeds in den schoot lag, verzonk een oogenblik in gepeins (dhyanamoedra), één oogenblik slechts, want oogenblikkelijk vond hij, wat hij zocht, en kon hij, zelf verzekerd van zijn zaak, in volle rust en ernst, te kennen geven: „Gevonden is, wat werd gezocht, weest onbevreesd" en dit uiten door een nieuwe handbeweging, door zijn rechterhand met opgerichte vingers en de palm naar voren, iets opgeheven, bedaard, naar voren uit te strekken en daarna stil te houden (abhayamoedra). Nog een oogenblik en, begeleid met nieuwe handbewegingen, met preciseerende vingerhoudingen, vloeien hem de gulden woorden van de lippen, het „Rad van de Wet", de dharma-cakra, was in beweging gebracht, het Boeddhisme geboren."

In dit meesterstukje van genetische beschrijving der wording van de elkaar opvolgende handhoudingen uit de psychische actie van den tot Boeddha ontwakenden Bodhisattwa, die de Alwetendheid in de hoogste spanning zijner geestelijke vermogens bereikt, heeft men het zuivere synthetische beeld van de Dhyani-Boeddha's van Boroboedoer en daarna tevens van deze Wijsheid-symboliseerende statuen der geheele Boeddhistische kunst van OostAzië. Het geeft den gouden sleutel ter ontsluiting van de geheimenis der mystieke Boeddha's van het transcendentale Mahayana, dat de oorspronkelijke leer van den Cakyamonnik ombouwde met behulp van Brahmaansche, Perzische en Hellenistische wijsheid tot een diepzinnig filosophischreligieus systeem en als volksgodsdienst van China, Korea, Japan, Tibet en Java het geestesleven in het Oosten eeuwenlang beheerschte, het Pad wees naar de lichtende tuinen der gelukzaligheid en de kunstenaar-monniken inspireerde tot de schepping van het verheven Boeddhabeeld, waarin de Verlossingsleer symbolisch werd belichaamd.

Brandes voert ons heen naar den Bodhisattwa Gautama op het heilige oogenblik, dat deze — na jarenlang zwerven in de wouden en het gebergte onder lichaamskwelling en ontbering, die hem tot op het gebeente afmagerden — de £roote Ontwaking beleeft. Deze machtige gebeurtenis, voor-

Sluiten