Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

178

lijke sfeer behoeft te treden. Het komt mij niet zoo buitengewoon moeilijk voor, het van nature ontegenzeggelijk sterk egocentrische kind gaandeweg te doen beseffen, dat dit het eigenlijke doel is van het leven, het eigenlijke doel ook van alles wat het moet leeren en aanleeren: iets voor anderen te (kunnen) zijn. Temeer daar datzelfde egocentrische kind ons toch ook telkens weer met daden bewijst, hoezeer mededeelzaamheid in de menschelijke, immers in de kinderlijke, natuur ligt. Dat niet de nemer, maar de gever zichzelf verrijkt, dat kan reeds het kind leeren als men hem deze levensles maar laat leeren op de eenige steekhoudende wijze, waarop levenslessen geleerd kunnen worden: door ervaring, door het zelf te beleven.

Ieder kinderleven kan zijn, moet zijn een school der hulpvaardigheid. Het gezin is daarvoor de eerst aangewezen, de meest geschikte plaats — vooral natuurlijk het groote gezin — maar ook de school zou zich meer daarop kunnen inrichten, en het behoort tot de lichtpunten en eeretitels der moderne schoolpaedagogiek, dat zij meer en meer tracht het intellectueel atomisme, dat tot nog toe onze scholen beheerschte en dat in het Montessorianisme, naar het mij voorkomt, nog een krachtige opflikkering beleeft, te vervangen door gemeenschapswerk: group labour. Is zij ook nog slechts toe aan de eerste zwakke pogingen, de kiel is toch gelegd.

In het gezin en op school vinden de kinderen, zoo het er ook maar eenigszins goed is, die „voorbeelden" die „trekken", meer dan alle „leeringen wekken". Den (waren) onderwijzer hebben wij immers reeds leeren kennen als den typischen gever, en zouden de ouders in het gezin dat soms minder zijn?

Zeker niet, indien zij ook maar eenigermate zijn wat zij moeten zijn! Maar wee het kind, welks ouders nemers zijn in plaats van gevers! De ouders moeten echter de moeilijke kunst verstaan om gevers te zijn zonder dat hun kinderen er veeleischende nemers door worden. Het is bekend genoeg, dat dit maar al te vaak het geval is, met het treurig gevolg dat de best bedoelde opvoeding van allerbraafste ouders soms droevig spaak loopt. Dat is niet de ware zelfopoffering der ouders voor hun kinderen, waarbij de ouders de slachtoffers worden hunner kinderen, en die kinderen zelf de slachtoffers van hun eigen luimen en be-

Sluiten