Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

220

DE BOUWKUNST DER ROMEINEN.

te Nimes het Maison Carré e, te Spalato Fig. 189. de Aesculaaptempel.

Een uitzonderingsgeval vormt de tempel van Venus en Roma te Rome. Deze werd in Fig. 219. 3. 135 n. Chr. naar het plan van Hadrianus voltooid in den vorm van een Korinthische pséudoperipteros dekastylos, van 10 bij 20 zuilen. De twee vierkante cella's zijn toegankelijk aan de smalle zijden en door tongewelven van 21 M. spanning overdekt. Uitwendig is echter de Grieksche vorm bewaard gebleven. Inwendig zijn ver vooruitspringende pilasters tegen de muren geplaatst, die nissen vormen, waarin beelden staan. In 't midden raken de beide groote beeldnissen elkaar met de rugzijde; dergelijke groote beeldnissen heeten exedra's. De geheele tempel is 115 M. lang en 60 M. breed. Als voorbeeld van een ronde peripteros kan de Vestatempel te Rome dienen. De cylindervormige cella is door een halfbolvormig koepelgewelf afgedekt. De best bewaard gebleven ronde peripteros is de reeds genoemde te Tivoli. Als verhoudingen zijn gegeven: Fig. 219. 4. cellamiddellijn = hoogte zuil; onderbouw =

V3 hoogte zuil; zuilomgang = 2 onderste zuildoorsneden breed. Op te merken valt nog, dat de vensters zoogenaamde ooren hebben.

Het Pantheon is gebouwd op de plaats van een ouder bouwwerk uit den tijd van Agrippa, Fig. 222. dat i 27 v. Chr. werd voltooid. Echter is met zekerheid niets bekend. Misschien was de geweldige rotonde de hoofdzaal van de aangrenzende thermen van Agrippa, die de eerste waren te Rome volgens Grieksch model, doch de thermen zelf zijn van iets lateren tijd. Het Pantheon werd in 110 n. Chr. door brand verwoest en herbouwd tusschen 110 en 125 in den vorm van een rondbouw met er voor geplaatste prostasis.

De hoogte van den cylindrischen tambour = l/2 middellijn; de totale inwendige hoogte, van den koepel tot den grond = de doorsnede. De cylindrische onderbouw is 23.08 M. hoog; de half bolvormige koepel is 19.62 M. hoog, en de totaalhoogte = 43.49 M.

Uitwendig is het gebouw uiterst sober; de cylinder is slechts door 3 horizontale lijsten Fig. 221. ingedeeld. Daar de voet van het gewelf verscholen is achter 6 trapvormige muurversterkingen, is de koepel uitwendig slechts gedeeltelijk zichtbaar. De koepel zelf is niet vervaardigd uit ribben met gietwerk, maar bestaat geheel uit beton, en de druk wordt door bogen in de cylindermuren afgeleid naar 8 baksteenen pijlers, waartusschen inwendig de nissen zijn aangebracht. Deze ontlastingsbogen zijn evendik als de muren, dus 61/2 a 7 M. De uitwendige middellijn is 55.8 M. De vroegere dakbedekking van brons is vervangen door eene van lood.

Fig. 225. Columbarium voor slaven en vrijgemaakten aan de Via Appia. Er was plaats voor de asch van minstens 3000 personen. (Naar Tougeres).

Sluiten