Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE BYZANTIJNSCHE BOUWKUNST.

289

Fig. 281. 3, 4 en 5

Fig. 281. 3.

welke bouwwijze in den Christelijken tijd in Klein-Azië vooral werd toegepast. De eerste koepel op een vierkant grondplan werd in Klein-Azië gebouwd, terwijl ook in Syrië dergelijke koepels verrezen, waarbij de hoekoplossing door nissen tot stand kwam. Iets geheel nieuws was echter de Byzantijnsche koepel, die, boven een vierkant of veelhoekig grondplan, bestaat uit een benedendeel met groote, en een bovendeel met kleinere middellijn. Echter zijn in KleinAzië geen voorbeelden bewaard gebleven van dezen vroegen bouw, terwijl het kruisvormige mausoleum van Galla Placidia kan dienen als voorbeeld van de eerste constructies van een kruisingskoepel, zooals die oorspronkelijk ook in Byzantium kan zijn geweest.

Als het grondvlak van den koepel een cirkel is, beschreven öm het vierkant, dan worden,

als de vertikale vlakken, door de zijden van het vierkant gedacht, den bol snijden, hiervan gedeelten afgesneden. De bolvorm van den koepel is in dit geval te groot. Wordt daarenFig. 281. 4. tegen de cirkel beschreven in het vierkant, dan dekt de halve bol niet het vierkant; maar komen er in de hoeken stukken te kort, welke stukken

5. in het Byzantijnsche tijdvak worden gevuld door pendentiefs. Voor het onderste deel van den koepelbouw werd dan de constructie gevolgd van het vierkant öm den cirkel, en deze gewelfconstructie doorgevoerd tot bovenaan een cirkelvormige opening ontstond, die dan als grondslag kon dienen voor het bovenste half bolvormig koepeldeel. Dezelfde constructie kan ook worden toegepast bij de overwelving van veelhoeken. Bovendien behoeft het bovendeel niet bolvormig te zijn, maar kan dit zijn gevormd als een kloostergewelf, een veelhoekig gewelf (Kleine Sophiakerk te

Fig. 286.

1. Kapiteel uit S. Vitale te Ravenna. (Naar Bayet).

2. Gecanneleerd composietkapiteel uit Constantinopel.

3. Pijlerkapiteel uit de Studiosbasiliek. (Naar foto, Wulff).

4. Byzantijnsch teerlingkapiteel (Pantokrator te Constantinopel).

5. Byzantijnsch kapiteel (Mistra). (Naar Mfflet). (Naar foto, Wulff).

6. Kapiteel uit de Aya Sopbia te Constantinopel. (Naar Bayet).

Fig. 281

Sluiten