Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Kenmerkend zijn de portalen van de Seldsjukken, die overrijk georneerd worden. De door hen gebruikte materialen zijn marmer en natuursteen eenerzijds (Byzantium) en baksteen met faiencebekleeding anderzijds (Perzië). De zuilen werden gewoonlijk ontleend aan Christelijke bouwwerken; de nieuw vervaardigde zijn Mahomedaansch, gebundeld vaak en -dan ter halver hoogte door gebeeldhouwd bandvlechtornament verbonden. 2. Van deze vroege bouwwerken noemen we; de medresse te Erzeroem (12* eeuw); de moskee te Akschehir, met slanke minarets en blauwe faiencebekleeding; de moskee te Kon ia, met Dorische en Korinthische zuilen afwisselend; en in dezelfde plaats een medresse; een karavanserai van Sultan Han bij Konia; een moskee te Casarea; een medresse te Karaman en de Indische minare te Konia, overrijk versierd Fig. 343. met arabesken in reliëf, letterschrift en met twee fraaie minarets van 2 omgangen.

De hoofdstad B r u s s a telt nu nog 74 moskeeën van de eerste sultans, benevens vele karavanserais. Belangrijk is de Ulu Dsjamimoskee, die voor veel Osmanenmoskeeën als voorbeeld diende. De moskee te Isnik (het oude Nicaa) dateert uit 1392; andere moskeeën in deze plaats zijn de Aya Sophia, een Christelijke baksteen basiliek, met de mihrab in den Zuidelijken zijbeukmuur, en de Groene moskee, van natuursteen. Ook te Brussa staan nog de ruïnen van een groene moskee uit 1423, en verder nog velschillende kleine mausolea van de sultans.

Adrianopel, de oudste Turkenhoofdstad in Europa, bezit verschillende moskeeën, o. a. die van Bajesid I (1389—1403), die van Muhrad II, en de grootste en meest beroemde, die van Selim II.

3. De moskee van Selim II (1567—74), die door den bouwmeester Sinan (1489—1578), die Fig. 309. 5. 318 bouwwerken maakte, werd ontworpen. Sinan, Albanees, zoon van een Griek, kwam uit Constantinopel naar Adrianopel, en volgde voor deze moskee het plan van de S. Sergios en Bacchos. Het door hem gestelde doel, een groote vierkante ruimte door één koepel te overwelven, werd bereikt; de koepel is evenbreed als die van de Aya Sophia in Constantinopel, Fig.312. 6. maar lager. Hij rust op 8 twaalfzijdige pijlers, terwijl door halfkoepels de rechthoek wordt voltooid. De koepel rust op pendentiefs; talrijke vensters laten overvloedig licht door.

4. Constantinopel telt heden ongeveer 300 moskeeën, daar alle Christelijke kerken, in de eerste plaats de Aya Sophia, tot moskee werden ingericht. De Griek Christodoulos (1463-1471) bouwt de hoofdmoskee van Mahomed II op de plaats van de Apostelkerk. Tegen den koepel rusten vier halve koepels. Slanke ronde Fig. 345. minarets met 3 rijke omgangen worden door een spitsen kegel beëindigd. De toegepaste spitsboog werd alleen in

de vensters door rondbogen vervangen. De moskee van Selim I, navolging van de Bajesidmoskee te Adrianopel, en de Prinsen moskee, een navolging van de moskee van Mahomed II, zijn heide door den bouwmeester Sinan gebouwd, en behooren tot zijn vroegere werken. Een zijner voornaamste werken is de moskee van Suleiman II, tusschen 1550 en 1556 ontstaan. Tegen den hoofdkoepel, die een spanning heeft van 26 M., steunen 2 halve koepels, in de hoeken waarvan weer 2 kleinere halve koepels ingrijpen. De hoofdkoepel rust op pendentiefs en op 4 groote spitsbogen. De zijbeuken van de moskee zijn door kleine ronde koepels overdekt, en van de hoofdruimte gescheiden door 3 spitsbogen op fraaie zuilen. De minarets vertoonen den karakteristieken waaiervormigen overgang van vierkanten sokkel naar ronde schacht.

Ten slotte moet hier nog genoemd worden de moskee van Achmed I, gebouwd tusschen 1603 en 1647, die Fig. 344. uitwendig een zeer mooi beeld geeft van de inwendige ruimte. Ook hier hebben de fraaie minarets 2 of 3 omgangen en beneden den waaiervormigen overgang.

Sluiten