Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

36

FREDERIK VAN EEDEN's ONTWIKKELINGSGANG

voor het gerechte de andere leven; voor de kunst de man, voor het goede de vrouw. Daar is van den aanvang af een breuk tusschen deze beide zielen, die geen vuur ter wereld aaneen zal smeden. Aldus ondergaat Hedwig in haar zondige minnarij de weldoende tuchtiging van de innerlijke onrust. In deze liefdesverhouding is het voor* gevoel van de onverbiddelijk naderende scheiding het hoofd* moment; van deze beide menschen gaan de wegen zoo zeker uit elkaar als kunst*om*de*kunst en leven*om*de* gerechtigheid met elkaar in tegenspraak zijn. Die twee tegengestelde levensopvattingen drijven hun verbintenis uiteen.

Na deze ontgoocheling stort Hedwig in de baarlijke verschrikking der ook voor het uiterlijk weerzinwekkende zonde. Maar de wrange vrucht wordt haar tot louterende smart, omdat zij onlust en afkeer aanvaardt als vergelding.

In deze murw geslagen, door berouw verscheurde ziel daagt het goede inzicht. Het is alsof Van Eeden bij de beschrijving van dit proces iets van de kruising van natuur en genade vaag heeft gevoeld. Bij monde van een non laat hij vooral Meester Eckhart werken aan de wedergeboorte van Hedwig. Geen opwekking door de macht der genade, wordt die wedergeboorte, in het niet altijd zuivere licht van Eckhart's mystiek, meer boeddhistisch dan christelijk voorbereid en doorleefd, zoodat de vrede, dien zij gewint uit den storm van haar leven, inderdaad meer heeft van de kilheid des doods dan van den geestelijken gloed der hemelsche zaligheid.

De roman van Hedwig is zeker niet geschreven als voorbeeld van christelijken levensgang, al worden christe* lijke mystieken, ofschoon niet geheel zuiver in de leer, in het bangste uur opgeroepen om het bevrijdende woord te spreken. Wel wordt de levensopvatting, die aan het boek ten grondslag ligt, blijkbaar opzettelijk gesteld tegenover het fatalisme der naturalisten, die in de handelingen der menschen niets meer zagen dan de werking van tempera*

Sluiten