Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

58

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

en zwoel gevoel. Buiten het leven«in«de*daad wacht de verveling, 1 eternel ennui, die de bakermat van het kwaad is, des duivels oorkussen. «*w Johannes doorziet van Lieverlee dadelijk als een bespot* ting der werkelijkheid; den zin van het verfoeilijke dilet* tantisme peilt hij spontaan; hij houdt het immer op een afstand. Het zoo gevaarlijke spiritisme is hem in ieder geval altijd diepe ernst. Achteraf kan niemand hem lichtvaardig tijdverdrijf verwijten, wat ook de misvattingen en afdwa* lingen mogen zijn geweest, waartoe het hem heeft gebracht.

Onder den schuilnaam van Muralto ontgint hij de ge* bieden van den droom; hij verwacht, dat de andere wereld hem hier zal ontsloten worden. Het leven van Muralto, volgens de leer, die hij uit zijn voor revelaties gehouden droomen put — of daarin inlegt, want putten öf inleggen is hier de kern van het vraagstuk — bewijst duidelijk ge* noeg het gevaar, dat aan deze experimenten vast zit. Met de gedragingen van zijn dagleven vertoont Muralto het beeld van den ongedisciplineerden mensch; hij denkt te handelen onder de autoriteit van openbaringen, hem in den slaap overkomen, maar geeft zich in werkelijkheid over aan het gezag zijner ingevingen en lusten. Revelatie of reflectie, deze toepassing der droomen op het dagleven toont ih ieder geval aan, hoe gevaarlijk de poging is, om langs dezen weg het bovenzinnelijke te benaderen. Muralto maakt zich op, om den toegang te forceeren tot wat geen oog heeft gezien en geen oor gehoord; hij komt terecht in een moreele ontreddering. Zijn gedragingen zijn in veel gevallen ergerlijk, bepaald hemeltergend; wanneer hij ze tracht te verantwoorden met verwijzingen naar zijn droom* leven, wordt hij onuitstaanbaar. Geen sterveling, die zich daarbij neerlegt; een weerzin komt over ons en wij nemen het op voor de werkelijkheid, vooral voor de menschen, op wie Muralto een ware vivisectie pleegt. Vele zijner daden zijn slecht, beslist zondig, en dus deugt de bron daarvan evenmin. De vraag naar (Jen aard der droomen kan hier

Sluiten