Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

FREDERIK VAN EEDEN'S ONTWIKKELINGSGANG

67

heid, daarom uitsluitend. De kloosteromgeving is kalm; hiér moet het redeneerend verstand in> zijn pogen slagen, öf nergens. Die monniken leven in deze sfeer gelukkig als de kinderen, toch uiterst bewust; hoe benijdbaar zijn ze in hun vrede en hun onbevangenheid. «Indien gij niet wordt als de kinderen» — deze goddelijke vermaning is hij weer vergeten. In de stilte van het klooster bindt zijn trotsche rede den laatsten strijd aan om de volledige omvatting der waarheid, waarin hij het geluk van kind en mensch beiden hoopt te vinden.

Met kracht van redeneering poogt hij alle waarheden te ontginnen, ook die, welke boven de rede zijn. Het wordt een eenzame, wanhopige worsteling met het Credo, een vergeefsche poging om verstand en bewustheid uit te zetten tot de gebieden van mystiek en openbaring. Op de onuit* spreekbaarheid Gods loopen in de Signifische Gepeinzen zijn tastende gedachten vast. Intusschen blaast zijn trots hem in, dat hij voor zichzelf over de goddelijke geheime» nissen het alles verklarende woord zal vinden. In de significa meent hij immers zooveel als den steen der wijzen te hebben gevonden. Zij is de groote ontdekking, de sleutel tot het raadsel; de signifische meditatie moet voeren tot de diepte der laatste geheimen. Hier wordt uit de begrippen alle schijn geweerd, die bedriegt, en van alle woordenspel wordt afgezien. Deze dialectiek van volkomen gezuiverde begrippen zal een geestelijk beeld vermogen te geven van de werke* lijkheid. Dit is eindelijk de wijsgeerige oprechtheid, voor niets terugdeinzend; alle levensleer, die niet uit volledig doordachte en verantwoorde termen is opgebouwd, ver* werpt zij. Hij heeft bevonden, dat de woorden de naar inzicht strevende menschheid drukken als een erfelijken last; zij zijn starre, doode teekenen en daardoor zeer be« driegelijk. Levend, groeiend met de menschheid, acht hij echter de begrippen. Niet van doode woorden maar van vitale begrippen valt een levensleer te maken.

Een edele wil tot de kennis der waarheid drijft hem tot

Sluiten