Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Al zal het socialisme steeds moeten blijven berusten op de histonsch-reahstische grondslagen, die Marx gelegd heeft „dit alles — vervolgt Sombart — behoeft niet te verhinderen,' dat naast een zuiver verstandelijke behandeling der sociale vraagstukken weer een meer door het gevoel geleide opvatting, weer phantasie en idealisme, weer zedelijk pathos tot hun recht komen. Van „realisme" is de sociale beweging tegenwoordig oververzadigd Vat eraan dreigt te ontglippen, zijn juist die machten, wier gebied de „onwerkelijke" ideeënwereld is" a).

Voor den één is het socialisme dus eigenlijk een geloof: „terecht heeft men het socialisme een religie genoemd. Het leeft van gemoedsaandoeningen": aldus Pierson; voor een ander is het een feitelijk proces van klasseverhoudingen, waarin de arbeidende klasse geen idealen te verwezenlijken heeft, en welk proces men heeft te „begrijpen" en „aanvaarden" als een natuurproces; voor een derde eindelijk is het socialisme een historisch-r ealistisch systeem, waaraan een ideëel moment moet bijgebracht worden, hetgeen er nu aan ontbreekt: wat zal het standpunt zijn, dat wij in dezen baaierd van opvattingen hebben in te nemen ten aanzien van den arbeid, die als een wervelwind over de geheele wereld gegaan is?

Wanneer wij, naar de omschrijving van Eisler, de sociologie de wetenschap noemen, die tot taak heeft de uitkomsten der verschillende sociale wetenschappen in hun ouderlingen samenhang te doen begrijpen doordat zij de algemeene faktoren bloot legt, die bij het tot stand komen en veranderen der sociale verschijnselen werkzaam zun ), verschilt het inzicht, dat men in de beteekenis dier algemeene faktoren krijgt, naarmate men zich plaatst op meer ideeelen dan wel op zuiver materialistischen grondslag Of anders omschreven: wanneer de sociologie, als philosophie der'samenleving, tracht inzicht te geven in strekking en draagwijdte der sociale feiten, d. z. gebeurtenissen en verschijnselen, die uit het samenleven der menschen, uit hun maatschappelijk verband voortvloeien, is het de vraag of mep in die feiten in de eerste plaats te zien heeft geestelijke processen en geestelijke producten, waaromtrent de mensch ook zekere kennis kan verkrijgen, al onttrekken zij zich aan zinnehjke waarneming en logisch bewijs, dan wel

') blz. 91 yam de vertaHng, bezorgd door Zaalberg.

») Sociologie, vertaald door van Sucatelen, (Wereldbibliotheek). Inleiding.

14

Sluiten