Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

uit de werkelijke levensverhoudingen haar ideologische vormen af te leiden. De laatste methode is de eenige materialistische en dus wetenschappelijke methode."1)

Het verband tusschen het psychologisch of metaphysisch en het historisch materialisme is overigens dmdelijk: wanneer men, ter kenschetsing van het eigenlijke wezen van den mensch, een beroep doet op de materie, op atoom of atoombeweging als het inderdaad eenige werkelijke, en dus in de werking en funotionneering der stof, waar deze zich in den verschijningsvorm mensch openbaart, het eigenlijke kenmerk van het leven meent gegrepen te hebben, zal men ook in zijn maatschappijleer, die den dieperen ondergrond van het geheele sociale zijn tracht te doorgronden, alleen realiteit kunnen toekennen aan die maatschappelijke verschijnselen, die zich afspelen op het gebied van het materieele levensproces, en ten slotte als beslissend moment moeten aanvaarden van de historisch materialistische sociologie wat Engels omschreven heeft met de woorden: „die Produktion und Reproduktion des unmittelbaren Lebens". 2)

Zooals uit psychologisch oogpunt alleen het materieele levensen stofwisselingsproces is, b est aa t, en de mdividueele bewustzijnsverschijnselen zonder rest herleidbaar zijn tot mechanische, organische of biologische processen, zoo is ook uit sociologisch oogpunt de eenige werkelijke levensverhouding de ontwikkeling der stoffelijke produktie, en daaruit laat zich het geheele maatschappelijke geestesleven afleiden, in welke ideologische vormen het zich ook moge openbaren: 3) met instemming

') Het Kapitaal, I, Machinewezen en grootindustrie.

Het de wel merkwaardig te eonstateeren, dat deze twee prlncipieele uitingen niet eens voorkomen in den tekst van Het Kapitaal, (Ie Boek, 5e en 13e Hoofdstuk), maar eenvoudig als noot, ter nadere toelichting en verklaring van den grondslag van zijn eigenlijke betoog: zoo overtuigend istaat het voor Marx vast, dat de eenige maatschappelijke realiteit is het stoffelijk productieproces, dit alleen ie.

a) Zie het voorwoord bij zijn „Der Ursprung der Familöe", blz. VIII.

Dezelfde terminologie vinden wij ibij Engels, „Ludwig Feuerbach", Mz. 49, en tevens in de door hem aan het graf van Marx uitgesproken rede, opgenomen door Franiz Mehring in zijn boek: „Karl Marx, 'Geschichte seines Lebens", blz. 535 (Leipzig 1920).

') Ook Masaryk legt hetzelfde verband tusschen metaphysisch en historisch materialisme, t.a.p., blz. 92.

In gelijken zin Treub, I, blz. 123.

84

Sluiten