Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zwischen der materiellen naturwissenschaftlich treu zu konstatierenden Umwalzung in den ökonomischen Produktionsbedingungen und den juristischen, politischen, religiösen, künstlerischen oder philosophischen, kurz ideologischen Formen, worin sich die Menschen dieses Konflikts bewuszt werden und ihn ausfechten. So wenig man das, was ein Individuum ist, nach dem beurteilt, was es sich selbst dünkt, ebensowenig kann man eine solche TJmwalzungsepoche aus ihrem Bewusztsein beurteilen, sondern musz vielmehr dies Bewusztsein aus den Widersprüchen des materiellen Lebens, aus dem vorhandenen Konflikt zwischen gesellschaftlichen Produktivkraften und Produktionsverhaltnissen erklaren. Eine Gesellschaftsformation geht nie unter, bevor alle Produktivkrafte entwickelt sind, für die sie weit genug ist, und neue höhere Produktionsverhaltnisse treten nie an die Stelle, bevor die materiellen Existenzbedingungen derselben im Schosz der alten Gesellschaft selbst ausgebrütet worden sind. Daher stellt sich die Menschheit immer nur Aufgaben, die sie lösen kann, denn genauer betrachtet, wird sich stets finden, dasz die Aufgabe selbst nur entspringt, wo die materiellen Bedingungen ihrer Lösung schon vorhanden oder wenigstens im Prozesz ihres Werdens begriffen sind".

In het algemeen stelt Marx dus hier voorop het nauwe verband tusschen het stoffelijke en het geestelijke levensproces, een verband, dat hij in deze richting zoekt, als zou het eerstgenoemde geheel zelfstandig de richting aangeven, waarin het laatstgenoemde zich ontwikkelt: voor de wijsgeerige bespreking van dit verband tusschen wat ik, in navolging van Stammler, wil noemen de sociale materie en den socialen geest, verwijs ik naar wat hierboven op blz. 80 v.v. medegedeeld is. Streng formeel naturalistisch geredeneerd zou, wanneer inderdaad „die Gesamtheit der Produktionsverhaltnisse die ökonomische Struktur der Gesellschaft, die reale Basis, bildet", het geestelijk leven niets meer zijn dan een vluchtig, onzelfstandig nevenverachijnsel, voor den gang der werkelijkheid van niet de minste beteekenis: wanneer sociale werkelijkheid niets anders is dan een bepaalde bewegingstoestand van bepaalde productieverhoudingen, zal het met die bepaalde sociale „atoomconstellaties" correspondeerend schaduw- of spiegelbeeld de verschillende bewegingen eenvoudig onmiddellijk en geheel, alleen „zuiver" dus, weergeven, maar kan van het epifenomeen, dat geen bestaan, zelfs geen schijnbestaan heeft, niet de minste invloed, in welken zin ook, uitgaan.

138

Sluiten