Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nu dit proces, wat is de eigenlijke drijfkracht, die de geschiedkundige ontwikkeling der maatschappij dringt in de richting, welke zij tot heden heeft gevolgd? De lezer voelt al, dat hier de voorbereidende maatregelen getroffen zijn, om het antwoord te formuleeren in den zin van „de natuurwetten der kapitalistische productie", van „die met ijzeren noodzakelijkheid werkende en zich verwezenlijkende sirelskingen" van Marx.

Engels erkent dus, dat „die Zwecke der Handlungen gewollt sind", inzoov'erre „die vielen Einzelnen wollen", maar „die Resultate, die wirklich aus den Handlungen folgen, sind nicht gewollt, oder soweit sie dem gewollten Zweck zunaehst doch zu entsprechen scheinen, haben sie schlieszlich ganz andre als die gewollten Folgen. Die geschichtUchen Ereignisse erscheinen so im Groszen und Ganzen ebenfalls als von der Zufalhgkeit beherrscht. Wo aber auf der Oberflache der Zufall sein Spiel treibt, da wird er stéts' durch innre verborgne Gesetze beherrscht, und es kommt nur darauf an, diese Gesetze zu entdecken." *)

Wissenschaft", die Rede von den „idealen Güterin" dim Munde diplomierter Lakaien, (die heute unit «mem geschraubten Idealismus dieselbe Volksbetdrvuig treiben, die einst heidnische Pfaffen rrrit den ersten Naturerkenntnissen getrieben haben".

(Samtliche Schriften, Band I, blz. 126).

Intusschen fis volgens Dietzgen „die Philosophie eine ganz nahe Angelegenheit des Arbeiterstandes" Ota.p., blz. 127).

i) Hier blijkt een keer te meer, dat „das Hegelsche System nur einen, nach Methode und Inhalt idealistisch auf den Kopf gestellten Materialismus reprasentdrt": Hegel noch Marx kunnen het bestaan van het onredelijke en toevallige toegeven. Het willen wegwerken van het toeval, zooals het tot uiting komt in het individueele, feitelijke, Einmalige, als het voor de rede incomniensurabele, is dan ook zuiver Hegeliaansch: „es ist das UngehSrigste, von dem [Begriffe izu verlangen, er soile dergledchen Zufalligkeiten begreifen, — und, wie es genannt worden, konstruderen, deduzieren."

Marx en Engels doen precies hetzelfde dn hun absoluut systeem: naast de materie, die hier izich openbaart als „die Entwicklung der Produktivkrafte und der Austauschverhaltnisse", kan geen originaire iwilsinhoud aanvaard worden, die zijn voedingsbodem vindt alleen en uitsluitend in ideëele motieven, en zich als zoodanig realiseert.

De ,,sogenannte grosze Manner" hebben voor Marx en Engels idan ook alleen maar beteekenis, inzooverre in hunne hoofden de „drijvende oorzaken" zich verwezenlijken als bewuste beweegredenen tot handelen; vgl. Ludwig Feuerbach, blz. 46, en Het Kapitaal, I, „De zoogenaamde oorspronkelijke accumulatie" : in de onderafdeeling „Verdrijving van de landbouwende bevolking uit hat grondbezit" schetst Marx, hoe „de brave Kelten intusschen zouden boeten

151

Sluiten