Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de h(x>fdüjnen van het systeem goed in het oog houden, en ons niet door bijzonderheden, hoe belangrijk ook, van den weg laten brengen: het is daarom van het meeste belang, de aandacht te vestigen op de nauwe relatie, welke met name ook op dit punt bestaat tusschen Hegel en Marx, wier grootste beteekenis op den langen duur allicht zal blijken op het gebied der geschiedenis te liggen, welke bij hen in ruimeren zin eerst tot haar recht komt.1) In navolging van Hegel, heeft Marx voorgoed den menschelijken geest helpen inprenten, dat de historie niet is een zinnelooze reeks van feiten of een redelooze chaos van gebeurtenissen, evenmin als een doellooze cirkelgang; waar echter die historie van Hegel een voortgaande overwinning is van de rede op het chaotische en negatieve, is zij naar Marx' opvatting een voortgaande overwinning van de materie op die weerbarstige en moeilijk grijpbare stof. „Met breeden blik over het geheel, met een genialen kijk op de karakteristieke beteekenis van personen, feiten, tijdperken, met een zeldzaam scherp vermogen om tot de kern der dingen door te dringen, wijzen beiden allerwege het lichtspoor, Hegel dat der rede, Marx dat der materie, en trekken treffende lijnen van ontwikkeling:" 2) in beider systeem is de moeilijkheid het individueele en feitelijke op te lossen in het wezenlijke.3) Waar Marx zich nu van een principieele bespreking van dit

') Zie Hed-nricb. Cunow, Die Marxsche Geschicbbs-, Gesellschafts- und Staatstheorie I, Zehntes Kapitel, Gesellsdhaft und Staat nach Marxscher Auffassung, Iblz. 245 vjv.

2) Vgl. de Sopper, Hegel en onze tijd, blz. 57: ik heb dit citaat aangevuld met het oog op bet verband, waarin ik het hier noodig heb.

3) M.i. volkomen juist schrijft Plecfaanow in de inleiding van zijn „Die Gmndprobleme des Marxismus", dat „der Marxistmus ist eine ganze Weltanschaiuung. Er ist, kurz ausgadrückt, der moderne Materialismus, der die zurzeit erreichte höcbste Entwicklungsstufe der Weltansehauung darstellt, deren Grondlagen schon in Altgriechenland von Demokritos und zum Teil von dessen Vorlaufern, den ionischen Denkern, gelegt wurden." (blz. 7).

De vertaler noemt Plecbanow den „Vater des russischen Marxismus": de opvatting van de waarde-idee, die Lenin heeft en zooals die hierboven op Mz. 91 omiscbreven is, past volkomen in het geheel dervopvattingen en denkbeelden van Plecbanow.

Merkwaardig is, dat Mevrouw Poland Holst juist tegen bet mechanische, „het oude natuurwetenschappelijke materialisme" van Plechanow — zooals zij het m.i. ten onrechte omschrijft — in verzet komt: zie haar Inleiding bij „De revolutionaire massa-aktie".

153

Sluiten