Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

standpunt van den genialen denker kortweg als volgt omschreven is:

„Wie Darwin das Gesetz der Entwicklung der organischen Natur, so entdeckte Marx das Entwicklungsgesetz der menschlichen Geschichte: die bisher unter ideologischen Uberwucherungen verdeckte einfache Tatsache, dasz die Menschen vor allen Dingen zuerst essen, trinken, wonnen und sich kleiden müssen, ehe sie Politik, Wissenschaft, Kunst, Religion u.s.w. treiben können; dasz also die Produktion der unmittelbaren materiellen Lebensmittel, und damit die jedesmahge ökonomische Entwicklungsstufe eines Volkes oder eines Zeitabschnitts die Grundlage bildet, aus der sich die Staatseinrichtungen, die Rechtsanschauungen, die Kunst und selbst die rehgiösen Vorstellungen der betreffenden Menschen entwickelt haben, und aus der sie daher auch erklart werden müssen — nicht, wie bisher geschehen, umgekehrt.*)

*) De 'wijsgeerige fundeering Tam dit denkbeeld levert Dietzgen in zijn artikel : „Essen umd Trinken ist die JELaupteache", Samtliche Schriften, III, blz. 149.

Denzelfden gedachtengang als bij Engels vindt imen terug bij Proudhon in „De la oapaoité politique des classes ouTrières", blz. 161.

Ook Proudhon gaat uit Tan een zuiver economische opvatting der maatschappij en met name van de staatsidee: deze berust niet op de noodzakelijkheid van een souverein gezag of een staatsbegrip, dat beteekenis heeft in zich zelve, maar izuiver en alleen op de economische betrekkingen, die tusschen de menschen bestaan, en waaruit alle verhoudingen, en wel speciaal de politieke, worden afgeleid. „Ces fonctions politiques sont, de plus,.•subordonnées aux autres, les f onctions économiques, et on peut les appeler des sousionctions, puisque, malgré leur imajeste d'apparat, elles jouant un r61e bien moins essentiel que les fonctions économiques. Avant de légiférer, d'administrer, de batir des palais et des temples, de faire la guerre, le peuple a fondé la familie, consacré te manage, bati des (villes, établi la propriété et 1'hérédité."'

Met Fransche virtuositeit voorgedragen en met een talent bien francais uitgewerkt, heeft deze theorie een grooten invloed uitgeoefend; „la semence jetée par Proudhon a levé", aldus Esmein in „Eléments de droit constitutionnel", (Ï921), blz. 55; wanneer echter alléén een tijdsverschil voldoende is ter waardeering van een sociaal verschijnsel, komt men m.i. tot bedenkelijke gevolgtrekkingen.

Ook hier openbaart zich de groote fout van elke naturalistische wereldbeschouwing, — en waarvan Proudhon een getrouw aanhanger is —, dat zij is één reusachtig hnsteron proteron: door het „gelden" niet te aanvaarden als een constitutieve kategorie der werkelijkheid, en van welke kategorie zij, als zelve kultuurproduct, doorloopend gebruik maakt, miskent zij die werkelijkheid juist daar, waar zij meent baar in vollen omvang gegrepen te hebben.

178

Sluiten