Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is een „empirische Thatsache", gelijk voor den natuurkundige de wet der zwaartekracht de formuleering van het causaal verband is tusschen natuurkundige verschijnselen: de analyse van de waar i s de ontleding van het eigenlijke, innigste wezen der burgerlijke maatschappij naar materialistische wereldbeschouwing, in bepaalde richting doordacht.

Het is juist het pogen van Bernstein c.s. om, binnen dit naturalisme, het geestelijk leven als een zelfstandigen, originairen factor uit het geheel der materieele momenten te redden, hetwelk hem verhindert, „ „die Bewegung der Ideen" vom Standpunkt der „Bewegung der Dinge" aus aufmerksam zu betrachten." x) De opvatting van de burgerlijke staathuishoudkunde, die in de ruilwaarde de economische uitdrukking ziet van de beteekenis, die een voorwerp, een ding heeft voor de maatschappij, en nu dat voorwerp, dat ding met die ruilwaarde vereenzelvigt, — die waarde aan de voorwerpen als voorwerpen toekent, aldus Marx zelf —, speelt den revisionisten parten, waar zij voor het geestelijk leven een eigen gebied willen reserveeren: was het dieper tot Bernstein en de revisionistische richting doorgedrongen, dat de ruilwaarde de openbaring is van het feit, „dasz sich ein gesellschaftMches Verhaltnis in der Form eines Dinges darstellt", dat met name „de ruilwaarde een bepaalde maatschappelijke manier is om de aan een zaak besteden arbeid uit te drukken", dan was de absolute strekking en de reëele beteekenis der waardeidee hun niet vreemd gebleven, en hadden zij daarin nooit een „gedankliche Thatsache",

nog verder gaan, en de meening uiten, .dat Marx' waardetheorie onwederlegbaar is, maar ik voeg er onmiddellijk bij, dat dit alleen bet geval is binnen het kader zijner materialistische, in Hegeliaansohen betoogtrant opgezette, dialectiek. Marx' arbeid kan men alleen treffen in zijn wijsgeerigen ondergrond.

In dit verband treft bet mij, dat Treub in zijn „Het wijsgeerig-economisch stelsel van Karl Marx", I, blz. 378 schrijft, dat „voor Marx en Engels hun historisch materialisme beteekende een eigene en eigenaardige wereldbeschouwing, of stond het althans met zulk eene, het al omvattende, wereldbeschouwing in reohtstreeksch en onafhankelijk verband"; waar Treub m.i. zoo treffend juist het marxisme teekent, verwondert het mij, dat hij zijne bestrijding niet zoekt op dit gebied, maar incidenteel met wel scherpe, maar toch niet ver genoeg reikende middelen met name de waardeleer aanvalt.

*) Aldus Plechanow, Die Grundprobleme des Marxismus, blz. 79, die van zijn standpunt m.i. volkomen scherp en juist schrijft, dat „nur der Materialismus auch hier, wie uberall, eine wissenschaftliche Erklarung der „Bewegung der Ideen" geben kann."

182

Sluiten