Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET KAPITAAL.

In de ontwikkeling van zijn begrippen volgt Marx een methode, die volkomen analoog is aan den Hegeliaanschen gedachtengang: zóó als voor den wijsgeer van het absolute idealisme alles eenheid is van tegendeelen, immers elke these en haar antithese zich oplossen in een synthese, die als nieuwe gesteldheid op haar beurt, evenzeer uit innerlijke noodzakelijkheid, vanzelf weer omslaat in haar tegendeel, om vervolgens als nieuw moment van een weer hoogere eenheid te functionneeren, zóó ook construeert Marx zijn denkbeelden op het volstrekte gebied zijner monistische maatschappijleer, die evenzeer is de allesomvattende zelfbewustzünsdrieëenheid van stelling, tegenstelling en vereeniging, en waarin de cirkel tot zijn uitgangspunt terugkeert, dit alles nu echter niet ideëel, maar zuiver materiabstisch doordacht. Ook bij hem is het alsof elk maatschappelijk begrip zijn tegendeel voortbrengt, daarin zijn oplossing, zijn verklaring vindt, en uit wier samenstel, als uit eene alweer met de tegenstrijdigheid behepte eenzijdigheid, een nieuwe begripsontwikkeling van hoogere orde ontstaat.

Marx' eerste drieslag van rijn logica is het „zijn van arbeidsproduct", het qualiteitlooze onbepaalde begrip, dat aan geen enkel arbeidsvoorwerp kan worden ontzegd, in denzelfden trant dus als de meest algemeene en de meest leege abstractie „zijn" de fundamenteele these van Hegel is; zooals nu dit „zijn", dialectisch doordacht, in het „niet zijn" of „niets", de antithese omslaat, zoodat ik dus, als ik het „zijn" denk, inderdaad „niets" denk, zoo is, economisch wijsgeerig, het „zijn van arbeidsproduct" — een spookachtige zelfstandigheid, een loutere gelei van onderscheidsloozen menschelijken arbeid, d.w.z. besteding van menschelijke arbeidskracht zonder te letten op den vorm van hare besteding — eene qualificatie, die hare verklaring vindt in de waarde, daarin als in haar anderszijn doordacht, omgeslagen is. Marx n.1. zegt zelf, dat „deze dingen, deze arbeidsvoorwerpen — wanneer geabstraheerd is van hunne gebruiksnuttigheid — alleen nog te kennen geven, dat bij hunne productie menschelijke arbeidskracht besteed, menschelijke arbeid is opgehoopt. Als kristallen van deze hunne gemeenschappelijke maatschappelijke substantie zijn zij hoeveelheden waarde".

278

Sluiten