Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

capital to it, and the revenue of the whole body of the people can never be in the smallest degree increased by it". Hier spreekt Adam Smith alzoo duidelijk uit, dat de kapitaaleigenschap den dingen niet als zoodanig en onder alle omstandigheden toekomt, maar een functie is, waarmede zij, al naar de omstandigheden, wel of niet bekleed zijn. Wat echter van het kapitaal als zoodanig geldt, geldt evenzeer van zijn onderverdeelingen." *)

Marx vervolgt dan, dat „dezelfde dingen bestanddeelen kunnen zijn van het vlottende of van het vaste kapitaal, alnaarmate zij een andere functie in het arbeidsproces te vervullen hebben: bijv. vee, als trekvee (arbeidsmiddel), is een stoffelijke bestaansvorm van het vaste kapitaal, daarentegen als mestvee (grondstof) bestanddeel van het vlottend kapitaal van den pachter. Aan den anderen kant kan hetzelfde voorwerp nu eens fungeeren als bestanddeel van het productieve kapitaal, dan weer tot den rechtstre-kschen verbruiksvoorraad behooren. Een huis bijv., fungeerend als arbeidslokaal, is vast bestanddeel van het productieve kapitaal, als woonhuis daarentegen is het in het geheel geen bestanddeel van het kapitaal. Dezelfde arbeidsmiddelen kunnen in vele gevallen nu eens als productiemiddel, dan weer als verbruiksvoorraad dienen."

Dit noemt Marx dan ook een der dwalingen, die uit de bmitniaansehe kapitaalopvatting ontstaan, n.1. „het karakter van vast en vlottend kapitaal op te vatten, te begrijpen als een den voorwerpen, den dingen als zoodanig toekomende eigenschap".

Met een beroep op zijne analyse van het arbeidsproces, waarin is aangetoond, dat de bestemming van het arbeidsmiddel, het arbeidsmateriaal en het arbeidsproduct verandert, al naar de verschillende beteekenis, die een en hetzelfde voorwerp voor dat proces heeft, zijn „die Bestimmungen von fixem und nichtfixem Kapital ihrerseits aufgebaut auf die bestbnmtèn Rollen, welche diese Elemente im Arbeitsprocess und daher auch im Werthbildungsprocess spielen." 2)

Inderdaad: „Das Produkt verwandelt sich durch seine Urkulation aus Waare in Geld," „die Verwandlung des Werths (des

») Boek II, Der Cirkulationsprocess des Kapitals, Zehntes Kapitel.

*) De verdere kritiek van Marx op Smith verloopt meer in een bespreking van het verschil tusschen kapitaal, in maatschappelijken en in individueelen y.m opgevat.

28c

Sluiten