Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

hoeveelheid arbeid, en in hare nieuwe gedaante wordt zij het verstoffelij'kte werk van den arbeider, in laatste instantie de verstoffelijkte arbeider zelf.*)

Kortom, het geheele maatschappelijke proces is een reusachtig stofwisselingsproces, waarbinnen de arbeid is verstoffelijkt en de stof is verarbeid: in dit materieele stofwisselingsproces is voor Marx de volle economische werkelijkheid omsloten, en in de voorstelling van den „overgehevelden" arbeider ligt het eenig essentieele materieele substraat van zijn arbeidswaardeleer.

Gelijk steenkool als product uit den mijnbouw komt en er als productiemiddel in gaat, zoo is het ook met de werkzame arbeidskracht van den arbeider gesteld, alleen met dit verschil, dat, waar de doode productiemiddelen, het vaste kapitaal, niet meer waarde aan het nieuwe product afstaan, dan zij zelve in het arbeidsproces verhezen, de arbeid van bijv. den spinner, in zijn abstracte algemeene eigenschap als verbruik van menschelijke arbeidskracht, aan de waarde van katoen en spinnewiel een nieuwe waarde toevoegt. In dit opzicht is ook de arbeidskracht, en dus de arbeider zelf, beschouwd als enkel verpersoonlijking van die arbeidskracht, een natuurvoorwerp, een ding, hoezeer een levend, zelfbewust ding, welks zakelijke uiting is de arbeid —, en als zoodanig tevens een waar, zü het een waar met bü'zondere eigenschappen en van büzondere samenstelling: gehjk in het arbeidsproces de aarde zelf een arbeidsmiddel is, dat aan den arbeider zün standplaats en aan zün mspanning het gebied van werkzaamheid verschaft, maar omgekeerd ook weer arbeidsvoorwerp is, inzoover de stof is verarbeid, zoo is eenerzü'ds de arbeidskracht ook al weer grondstof, inzoover zü is overgegaan in het nieuwe product, maar anderzyds tevens productieve arbeid, bezien uit het oogpunt van het resultaat.

„Men ziet het, of een gebruiksartikel als grondstof, arbeidsmiddel of product optreedt, hangt geheel en al af van zün büzondere verrichting in het arbeidsproces, van de plaats welke het erin bekleedt, en met de verandering van deze plaats veranderen ook deze functiën:" 2) bezien van uit de eenige, ware, alles omvattende

*) „Door arbeid in zich op te nemen, verandert katoen feitelijk in garen": aldus Het Kapitaal, I, De voortbrenging van meerwaarde.

2) De wijsgeerige fundeering van deze voorstelling geeft Dietzgen in zijn „Das Wesen der mensehlichen Kopfarbeit" en „Sozialdemokratische Philosophie" : „Das Ding ist für sich nur, indem es für anderes ist, indem es wirkt oder erscheint" (Samtliche Schriften, I, blz. 21), en „Die Dinge der Welt sind nicht „an sich", sondern besitzen alle ihre Beschaffenheiten nur durch den Zusammenhang"' (I, blz. 182).

305

Sluiten