Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gingstoestand van bepaalde „sociale" atoomconstellaties, kan de eene constellatie gecompliceerder of duurzamer zijn dan de andere, maar de waardeering van de met die constellaties gepaard gaande geestelijke processen als in zichzelf autonome levensverschijnselen, is inderdaad nihil, gelijk er evenmin eenig waardeverschil in het feit van dat constellatie-verschil zelve Ugt opgesloten.x)

Voor de gelding, de waarheidswaarde zijner materialistische levensleer, individueel en sociaal, voert Marx nu geen enkel argument aan: hij constateert, en hij volstaat met de meening uit te spreken, dat zijn inzicht in de werkelijkheid het eenig ware en juiste is.

Als algemeene opmerking kan nu al dadelijk tegen dit materialisme worden aangevoerd, dat het, bij het stellen van de hoofdvraag van zijn systeem, waardoor het zich zijn plaats in de wijsgeerige wetenschap ziet aangewezen, zich aan een groote en voor het systeem zelf vernietigende inconsequentie schuldig maakt: immers, het materialisme, waar het de vraag stelt, wat als ware werkelijkheid aanvaard moet worden, wil zich fundamenteel laten gelden op een norm van waardeering, nl. van wat als juist en waar behoort te worden aangenomen, en stelt dus ais constitutieve voorwaarde voor zijn plaatsbepaling in de realiteit het voldoen aan een waarderingselement, waarvan het nu echter juist de beteekenis in zijn verdere uiteenzetting en ontwikkeling zoo consequent mogelijk ontkent.

Kenmerk toch van het naturalisme is dat het, door de verklaring die het geeft van wat waarden zijn, op hetzelfde oogenblik aan het verklaarde het karakter van waardevol te zijn, ontneemt: het voert alles terug tot materieele toestanden en productieverhoudingen, en het herkent plicht, vaderlandshefde, wilsvrijheid, godsdienst, zoo goed als kunsten, wetenschap en wijsbegeerte in hun waren aard, nevenverschijnsel te rijn van atoom of atoombeweging, individueel dan wel sociaal doordacht. Van waarden blijft er niets over, wanneer het materialisme ze heeft verklaard: zij zijn opgelost in de stof, wegverklaard.

Alle waarden worden in haar schijn op elk gebied ontmaskerd,

') Zie Masaryk, t.a.p.:

„Chaxakteristisch ist für Marx und den Marxismus die Vorliebe für die Naturwissenschaft (Darw inismus). Der Marxismus ist als Materialismus entschiedener Naturalismus" (blz. 79).

309

Sluiten