Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

19

vulkaan. De moraal van het christendom moge gedeugd hebben voor onnoozele visschertjes uit Galilea, — de moderne Europeaan heeft andere leidende principia noodig.

Alleen de wetenschap is bij machte hem die beginselen te geven.

De wetenschap, zoo zeggen zij, heeft de lichten van de kroonlamp aangestoken, wier stralende glans de kaarsvlammetjes der religie wégschittert.

Bovendien, — er moge een religieus licht zijn, het wordt telkens verdonkerd door de wolken van het bijgeloof, of het laait gevaarlijk uit in vlammen van fanatisme. De religie is de voedsterhaard geweest van de meest verbitterde broederoorlogen. Men behoeft slechts te denken aan den Bartholomeüsnacht, aan de Dragonades, aan folter en houtmijt van de Inquisitie, om de wetenschap te zegenen, die de menschheid van deze onmenschelijkheden heeft bevrijd.

Wat moet men daarop antwoorden?

Vooreerst dit, — dat men bij de kritische beoordeeling van welke religie ook, maar bijzonderlijk bij de beoordeeling der christelijke religie, altijd moet onderscheiden tusschen de religieuse grondidee en een zekere gegeven werkelijkheid, een staat van zaken, die de menschen op hun manier uit het grondbeginsel z.g. hebben afgeleid.

Men moet datgene wat is, niet gelijkstellen met hetgeen behoorde te wezen.

De menschen kunnen in hun bekrompenheid en bijgeloof de meest eminente gedachten verlagen, misvormen of misbruiken.

De idee der (door het christendom voor het eerst geproklameerde) idee der vrijheid is toch zeker niet verantwoordelijk voor den waanzin van het anarchisme. Evenmin is het christendom schuld aan de wandaden van Loyola en Torquemada.

In zijn boek: Opvallende waarheden van het Christendom

Sluiten