Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

EERSTE BOEK.

DE STAAT VAN KAREL V.

EERSTE HOOFDSTUK.

REGEERING.

§ i. Oorsprong van den Staat.

Sedert het tractaat van Venlo, 7 September 1543, waarbij Willem van Gulik zijn aanspraken op Gelderland en Zutfen ten behoeve van Keizer Karei V opgaf, waren zeventien Nederlanden aan denzelfden landsheer onderdanig.

Toelichting. — De zeventien provinciën waren voormalige van elkander onafhankelijke leenstaatejs, aan het Rijk (en voor een klein deel aan de kroon van Frankrijk) leenroerig. Beide rijken waren gesproten uit het oudere Frankische rijk, dat over zijn ganschen omvang verdeeld was in gouwen {pagi), wier grenzen volstrekt niet met die der latere provinciën overeenkomen.

Den overgang van gouw (of gouwen) tot leenstaat moet men zich aldus voorstellen: In de oorspronkelijke gouw liggen een aantal domeingoederen, die de koning doorgaans „uit welbehagen" {per beneficium) levenslang aan een ander ten gebruike afstaat. Het wordt regel dat hij de beneficiën (want deze naam gaat op het goed over) doet strekken tot het onderhoud van heden die zich tegenover hem tot ruiterdienst in den krijg verplichten en welke hij uit dei»kring zijner „getrouwen" (fideles, vassi) kiest; vassus is degene die zijn senior een bijzonderen eed van trouw gezworen heeft en wien deze omgekeerd schut en scherm heeft toe-

Sluiten