Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

XXX. BAROK EN ROCOCO IN ITALIË.

ICHELANGELO'S KUNST BEHEERSCHTE ROME. ZIJN ARCHItectuur, zijn beeldhouw- en schilderkunst, die getuigen van een groote voorliefde voor het grootsche en krachtige, bevatten alle eigenschappen van de nieuwe stijlrichting, waarvoor de maatschappij nu rijp was. Echter onderainaen

zijn tijdgenooten nog teveel den invloed van de beide groote Renaissance meesters Palladio en Vignola, dan dat zijn leerlingen zich konden losmaken van de strenge rust en harmonie der Renaissancewetten, waaraan hun fantasie was gebonden.

Te merkwaardiger mag het heeten, dat het juist Vignola was, die een kerk bouwde geheel Fig. 600. 8. in barokken geest: il Gesü te Rome; de voltooiing van deze kerk door een gevel van Fig. 631. Giovanni della Porta, eveneens in barokken geest, was het begin van de nieuwe stijlrichting op het gebied van de kerkelijke bouwkunst. En lang overheerscht in Rome de bouwbedrijvigheid op religieus gebied de burgerlijke bouwkunst, in tegenstelling met het Renaissance tijdperk, waarin de paleisbouw de overhand had.

KERKELIJKE BOUWKUNST. 2. Het grondplan. Allereerst is de neiging te bespeuren naar terugkeer tot het axiale stelsel. En daar de centraalbouw het boofdideaal van de Renaissance was, kon deze terugkeer niet plotseling geschieden, maar werd gestreefd naar een combinatie van de beide grondvormen. Het groote probleem van het Baroktijdperk was, de invoering van het axiale systeem, met behoud van het centrale. Eensdeels kwamen de kerkelijke bouwmeesters met het axiale systeem aan de eischen van de Christelijke kerkdienst tegemoet, maar vooral was ook van invloed de bij de kerkelijke overheden geldende meening, dat de centraalbouw eigenlijk meer van heidenschen oorsprong was. Zoo is de wijziging van de St. Pieterskerk te Rome van centraalbouw in axiale bouw te verklaren. Maderna werkte met deze wijziging geheel in den geest van den tijd. Deze wijziging begon in 1607, maar reeds veel vroeger, in 1568, streefde Vignola met il Gesü in deze richting; bij deze kerk sprak vooral de groote breedte van den middenbeuk, terwijl de zijbeuken als het ware werden vervangen door een reeks kapellen. Fig. 600. 8. Vignola's fraaie ontwerp voor den gevel werd niet uitgevoerd. Hoewel op het bewaard gebleven plan de hoofdbeukgevel zeker niet minder fraai is dan de overeenkomstige partij in den door della Porta uitgevoerden gevel, is zijn zwakke punt toch de oplossing van de verbinding van de middenpartij met de zijbeukgevels. Zeker is della Portas ontwerp in dat opzicht als één geheel beter geslaagd, maar de juiste distributie van de achterliggende ruimten is uitwendig niet duidelijk sprekend.

Waar bij den kerkbouw de centrale koepelruimte bleef bestaan, bleef dit deel natuurlijk de hoofdruimte; echter trachtte men de lengterichting te doen spreken door de dwarsbeukarmen Fig. 786.1.3.

Sluiten