Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Stedelijke Bibliotheek van Amsterdam is nooit bijzonder rijk aan incunabelen geweest. Zij is ook eerst ontstaan in het laatst van de 16e eeuw. Eenige incunabelen bezat zij reeds bij hare eerste inrichting, en gaandeweg is deze verzameling aangegroeid, zoodat nu wel eene afzonderlijke catalogiseering gewenscht schijnt.

We kennen den inhoud niet van de boekerij der Nieuwe Kerk, die in 1578 aan dè Stadsregeering kwam en tot openbare bibliotheek werd gemaakt, maar in de tegenwoordige incunabel-verzameling kunnen we eenige boeken aanwijzen die er zeker toe behoorden. In zes banden, die te zamen 10 incunabelen bevatten, vinden we inscripties, vermeldende dat het boek eigendom is van de Maria-kerk, en dat deze het door legaat of schenking heeft verkregen1). De inscripties zijn alle nagenoeg eensluidend gesteld, denkelijk door een zelfde hand. Vier van de boeken zijn aan de kerk gekomen door legaat van Cornelis Gijsbertszoan, licentiaat in de theologie, een door legaat van Outger Jan Lambertsz., die te Keulen gestudeerd heeft, en een is geschonken door Pieter Colijn, meester in de vrije kunsten, schepen en burgemeester van Amsterdam. Daar we den laatstgenoemde in de schepenlijsten van 1523 en 1525 en onder de burgemeesters van 1531, 1533 en 1535 vermeld vinden, mogen we besluiten, dat niet alleen deze schenking, maar ook de legaten, die in de gelijktijdige inscripties vermeld zijn, eerst tot het midden van de 16e eeuw behooren.

Had de Nieuwe kerk zelve niet veel 15-eeuwsche boeken, ook uit de kloosters zijn er slechts enkele bijgekomen. Met zekerheid kunnen we er vier aanwijzen, die, blijkens inscripties, aan de Paulusbroeders hebben behoord2). Hieronder is een band met zeven theologische tractaten, waarvan het voorlaatste de aanteekening bevat. Daar ze reeds vroeg in een fraaien ouden band zijn saamgebonden, en ook de rubriceering van een en dezelfde hand schijnt te zijn, zal wel de gehoele bundel aan de Paulusbroeders behoord hebban.

Overzien we de geheele groep van de hier besproken boeken, 20 werken in 10 bauden, dan blijken het uitsluitend werken op het gebied van theologie en philosophie te zijn, bijna alle in Duitschland gedrukt (Keulen, Straatsburg, Neurenberg), groote standaardwerken als Gerson in 4 folio deelen, waarvan twee eerst in de 16e eeuw verschenen zijn, van Antoninus, Summa theologie, eveneens in vier deelen groot folio, werken van Albertus Magnus en Thomas van Aquino, en ook enkele kleinere boeken. Wat het uiterlijk betreft, heeft slechts de helft de oorspronkelijke banden behouden, de andere zijn of in de 17e eeuw of in lateren tijd opnieuw gebonden.

Om den verderen groei van de verzameling na te gaan, zijn er twee middelen, raadpleging van den oudsten catalogus van 1612, en

1) Zie onder no. 61, 68, 71, 75, 82, 88.

2) Zie onder no. 64, 72, 76, 100.

Sluiten