Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met platten kop, dat onder in de as wordt gedraaid, waardoor de as van den wijzer in den kanon ia opgesloten. Om de wrijving zoo gering mogelijk te doen zijn, moet ook het ringetje zuiver zijn afgewerkt, goed schoon en .geolied zijn.

Buiten den rand van 't instrument is in den onderkant van den wijzer een gleuf gemaakt, waarin een blokje heen en weer kan schuiven. Met de klemschroef kan dit blokje aan den rand worden vastgeklemd. In het blokje is een doorboring, voorzien van schroefdraad, waarin de haarschroef zich beweegt. Deze haarschroef is zoodanig bevestigd aan de onderzijde van den wijzer, dat bij het in- en uitschroeven van de haarschroef de wijzer en daarmede de groote spiegel wordt verplaatst, als het blokje tegen den rand vast geklemd is. Veeren bevorderen daarbij de regelmatige beweging. Men kan door middel van de haarschroef zeer kleine bewegingen aan den wijzer meedeelen, ten einde de beelden nauwkeurig in of tegen elkaar te brengen.

Op de alhidade ongeveer boven de as staat loodrecht op het instrument een vaste plaat met aan de voorzijde drie nokjes, waartegen de groote spiegel steunt; over spiegel en plaat heen gaat een los. metalen huisje met aan de voorzijde drie eenigszins veerende nokken, die nauwkeurig tegenover de nokjes van de plaat behooren te staan. Midden in het achtervlak van het huisje is een schroef aangebracht, die tegen de vaste plaat steunt; door deze schroef aan te draaien haalt men het huisje eenigszins achteruit, waardoor de spiegel tusschen de beide stellen nokken wordt vastgeklemd.

De groote spiegel moet, de beweging van den wijzer volgende, steeds loodrecht blijven op het vlak van het instrument. Deze loodrechte stand van den spiegel wordt verkregen in de eerste plaats doordat de vaste plaat zuiver rechthoekig is omgebogen en de nokjes nauwkeurig even lang zijn en verder, zoo noodig, door onder het steunpunt van de plaat, voor dat deze wordt vastgezet aan de voor- of achterzijde een stukje papier of bladtin te leggen. De klemschroef moet stevig worden aangedraaid, daar anders de spiegel niet vast staat.

Bij sommige andere instrumenten staat het huisje zelf vast op de alhidade en zijn de nokken, waartegen de spiegel steunt, aan de binnenzijde van de achterplaat van het huisje aangebracht. De spiegel wordt dan tegen deze nokken aangedrukt door eenigszins veerende, rechthoekig omgebogen plaatjes, die tegen de buitenzijde van het huisje worden geschroefd. De nok in het midden van den bovenrand van het huisje is dan §en schroef, die meer of minder wordt aangedraaid om den spiegel vertikaal te stellen, waarvan echter meermalen wringen en buigen van den spiegel het gevolg is. Deze wijze van bevestiging is dan ook minder aan te bevelen.

d. De nonius is een kleine boog, concentrisch met den verdeelden rand aan den wijzer bevestigd, die ons in staat stelt de hoeken met grooter nauwkeurigheid af te lezen, zonder dat de randverdeeling in een te groot aantal deelen behoeft verdeeld te worden.

In Fig. 82 stelt AB den verdeelden rand voor van het instrument.

Sluiten