Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aldus opgevat, kan een leger voordeel brengen, — het verblijf onder de wapenen is immers mede dienstbaar te maken aan de voltooiing van de opvoeding van het volk in intellectueel, moreel en, niet het minst, in hygiënisch opzicht. Wij zullen ons nimmer de weelde kunnen veroorloven een leger alléén voor oorlogsdoeleinden staande te houden; het zou te veel van onze volkskracht in beslag nemen. Maar indièn het defensiebelang wordt gekoppeld aan paedagogische doeleinden, de lichamelijke oefening onze mannen physiek, de verdere opleiding hen zedelijk zou versterken, indien het leger een gevoel van solidariteit, een besef van orde zou aanwakkeren, dan zou de bate misschien tegen het nadeel kunnen opwegen.

Over de koloniale paragraaf van ons programma kunnen wij kort zijn. Het komt er op aan door maatregelen leidend tot zelfbestuur en door een onbaatzuchtige politiek het volle vertrouwen der inlandsche bevolking geleidelijk te winnen, teneinde deze tot ontwikkeling te brengen. Dat dusver over koloniale zaken in het parlement veel goeds werd gezegd, doch dat de maatregelen schier altijd weer op half werk uitliepen, heeft menig kenner onzer koloniën geconstateerd. Op dit gebied is krachtig aanpakken meer noodig dan theoretiseeren. De partijen zijn het wel eens, maar aan de uitvoering en den omvang der door haar bepleite en door de regeering genomen maatregelen heeft het — als bij alle wetgeving van den lateren tijd — geschort.

Met eene „Verstaatlichung" van het geheele Indische bedrijfsleven zal ook niets goeds bereikt worden. Onze Oostelijke koloniën zijn nog in volle ontwikkeling; de bevolking in staatkundig en maatschappelijk opzicht nauwelijks den kinderschoenen ontwassen, onder de strengste waarborgen, tegen uitbuiting der inheemsche bewoners en vóór behartiging hunner belangen, worde dus het particulier initiatief zooveel mogelijk vrijgelaten — en zelfs aangemoedigd — om de natuurlijke hulpbronnen van Insulinde te ontginnen. Dat trouwens is mede een eisch van de open-deur-politiek, die wij als een eerste voorwaarde voor het behoud onzer Indische bezittingen beschouwen.

De koloniale bevolking kan niet op eigen beenen staan. Het streven van Nederland moet zijn, te zorgen, dat zijn beheer beter zij dan eenige andere mogendheid het zou kunnen voeren en dat de Indiërs geleidelijk hun wantrouwen verliezen en waardeeren

Sluiten