Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en bewondering te wekken en waardeering te vinden bij den gewonen man, dien zij voor den gek kunnen houden. Het zinnebeeld van hun rijk, de leeuw, zou vereenvoudigd kunnen worden tot een heel gewone kat; wees je zelf genoeg en laat je aaien! please yourself and you please everybody! Hul je zelf in „splendid isolation" en zoek anderen niet. Dan zult ge wel door hen gezocht worden.

3°. De Engelsche politiek wist beter dan iedere andere, welke waarde de openbare meening heeft en hoe die te vangen is. Zij wist, dat ieder in zijn eigen vak kritisch, maar ten opzichte van hetgeen daarbuiten ligt naïef en vol vertrouwen is. Dat het derhalve mogelijk was den luidjes ongelooflijke zienswijzen bij te brengen op een gebied, waarvan zij geen verstand hadden. Dat de openbare meening met behulp van drie factoren gevormd wordt: practische belangen, suggestie en overtuiging; dat echter de practische belangen de krachtdadigste van die factoren is en de twee andere met zich sleept. Dat men zich derhalve voor alles invloed op den handelsstand verzekeren moet door dezen economisch van zich afhankelijk te maken door de voordeden van Engelsche vriendschap, of door nadeden bij Engelsche vijandschap. Naar dit beginsel heeft de Engelsche politiek voordeden en verlies onder de onzijdigen verdeeld door ze in haar dienst te nemen en door hun werkzaamheid tot stilstand te brengen of te „reguleeren", door de afsluiting van de Noordzee, en door zwarte en grijze lijsten. Daardoor heeft zij de pers gewonnen: onze adverteerende zaken waren bang voor onaangenaamheden met Engeland, die hun handel konden benadeelen: En als de beste „klanten" van de pers schreven zij haar ten deele haar houding voor. Daardodr bereikte de Engelsche politiek ook, dat de zienswijzen, die uit practisch oogpunt op den voorgrond moesten treden, langzamerhand het groote publiek werden bijgebracht, dat geen bijzonder doel nastreefde op dat gebied en daarom niet kritisch gestemd was. Voorts werd er ook voor gezorgd, dat men ideale beweegredenen voor het standpunt kon aanvoeren, ze onder een overtuiging kon brengen. Niemand is handiger om ideale motieven voor zijn handelingen op te geven dan hij, die naar verontschuldigingen en voorwendsels zoekt. Een zuiver geweten voelt zich niet gedrongen een openbare meening te vormen of zelf de plaats te ruimen en het publiek als rechter over zijn handelingen aan te stellen. Dat weten echter de oppervlakkigen niet. Hij, wien het om de openbare meening te doen is, weet daarentegen zijn publiek te vleien door zijn zaak, waaraan hij een mboien vorm heeft gegeven, voor hun rechterstoel te brengen. Het is dus de Engelsche politiek, die in de kunst „how to get on" geoefend is, gelukt op de naïeve idealiteit van het groote publiek beslag te leggen voor baatzuchtige plannen, doordat zij zich van de practische belangen van den koopmansstand verzekerde, hierdoor van de pers en dus van plaatsruimte voor de beschouwingen, die zij wenschte ingang te doen vinden, terwijl zij andere zienswijzen uit kon schakelen.

Deze politiek heeft Engeland in alle onzijdige landen gevolgd, maar in geen ander land heeft het zulke goede resultaten verkregen als in Noorwegen. Zweden en Denemarken bezaten een tegenwicht, dat Noor-

Sluiten