Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de heer Maarschalk natuurlijk niet rekenen kon. Regelt men die transportkosten nu niet, dan wordt de prijs van naasting der lijn later zooveel te grooter.

In het te sluiten contract moeten dus vooral de voorwaarden der naasting nader geregeld worden. Wanneer men nu de voorgestelde lijn aanlegt, is die weg in plaats van voor 5 millioen, over 10 jaar voor geen 10 millioen en over 20 jaren voor geen 20 millioen te koop. Het is volkomen dezelfde fout als het niet aankoopen in 1860 van den spoorweg RosendaalBreda.

Nu de bezwaren van de rigting.

Ik heb mij de moeite gegeven heden ochtend te Rotterdam, op de kaart van Batavia en Buitenzorg van den majoor van. Staveren, op de schaal van 1 op 50.000, de rigting der geprojecteerde ln'n na te gaan. Als men van Tandjong-Priok vlak zuidelijk gaat, valt men dadelijk in eene mperas, maar als men eene kleine bogt westwaarts maakt, is dit het geval niet, en wordt het moeijelyke terrein omgetrokken. Het terrein blijft dan eerst over groote lengte zeer gemakkelijk.

Dat er zooveel verschil in bevolking zou zijn, moet ik ook tegenspreken, want op een bevolkingskaartje van 1863 zag ik heden ochtend dat de streek door den Minister bedoeld in de door Zijne Excellentie voorgestane rigting, ook zeer weinig bevolkt is, terwijl de vlakte van Bandong vrij sterk bevolkt is en de vlakte van Tjiandjoer zelfs zeer sterk bevolkt. Maar beide vlakten werden door beide rigtingen aangedaan.

Dan de quaestie van Buitenzorg als zetel van het gouvernement. Ik heb indertijd in Indië eene collossale correspondentie gelezen, gevoerd over de vraag van de overbrenging van dien zetel van Batavia in tijd van oorlog — het was meen ik onder Baud als Minister — naar de hoofdstad der residentie Bagelen, Poerworedjo, en het daarbij gelegen Kedong-Kebo. Ook heeft men Buitenzorg daartoe willen kiezen. Onder het legerbestuur van den Hertog van Saxen-Weimar is zelfs een plan tot verschansing van Buitenzorg gemaakt, maar het bleek dat dit zeer veel geld zou kosten en zeer ondoelmatig zou zijn. Ik ben toen tot deze conclusie gekomen: dat de allerslechtste zetel in tijd van oorlog zou zijn Buitenzorg, ook omdat het niet gemakkelijk te verdedigen is. Dan zou ik nog liever Tjiandjoer of Bandong in overweging geven, achter moeijelijk te overschrijden bergen gelegen.

Nu het militaire belang.

Dat is om zoo spoedig mogelijk troepen van de kust naar het binnenland en van het binnenland naar de kust te brengen. En dat doet men niet bij een weg die 60 kilometer nutteloos omloopt en 657 meters nutteloos klimt en daalt, en wel met sterkere hellingen dan de kortere ln'n. Voor het oogenblik zal ik technische details daarlaten, om die welligt later in eene brochure uiteen te zetten. De voornaamste quaestie is nu: dat de Minister vrij moet zijn en niet moet staan tegenover eene wet, waaraan

Sluiten