Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gemeentelijk bedrijf; maar overigens heeft hij toch eigenlijk maar het dreigend gevaar van de rechtvaardige looneischen der arbeiders met den winkelier gemeen..

Dreigt hem gevaar, is zijn positie dikwijls zeer ongunstig, dan speelt een andere factor een groote rol, een factor die echter den groot-industriëel dan evenzeer treft, en die dezen dan ook zoo gemakkelijk met den industriëelen middenstand in één schuitje brengt. De prijzen deugen niet, kunnen voor arbeiders en ondernemers het menschwaardig bestaan niet opbrengen en zelfs geen matige kapitaalrente verschaffen; er dringen te veel ondernemingen op één markt.

Na al wat ik m mijn „Vraagstukken der Economische Bedrijfsorganisatie" l) heb geschreven, waarin ik vooral het industriëele voorbeeld heb uitgewerkt, kan ik thans zeer kort zijn. De moderne collectieve arbeidsovereenkomst dringt door in alle klein-industrie, waaronder ik thans ook de ambachten (barbiers, schilders, stucadoors, enz.) wil rekenen. Met haar worden de arbeiders in de prijsactie betrokken, die tot het menschwaardig bestaan moet voeren, terwijl de R. K. Centrale Raad van Bedrijven, later de Algemeene Centrale Raad, 2) de algemeene prijscontrole uitoefent. Ik wijs er dan weer op, dat de arbeidersorganisatiën stellig in de prijscontrole invloed zullen hebben; eischen zij van den eenen kant in elk bedrijf en dus ook in de klein-industrie het menschwaardig bestaan, van den anderen kant hebben zij bij een aantal artikelen en praestaties zóó groot belang, dat zij prijsopdrijving boven het redelijke bestaan voor de producentengroepen zullen willen voorkomen.

Men denke hier aan de vierde stelling van het R. K. Bedrijvencongres van dezen zomer3) en aan wat ik in het tweede stuk van dit prae-advies over den uitgroei van den R. K. Centralen Raad van Bedrijven heb gezegd.

Coöperatie moge dus ook thans — en voorloopig nog — door den industriëelen middenstand evenals door den winkelier worden toegepast, op den duur verdwijne zij op dezelfde wijze als de coöperatie van den winkelstand.

Dat de leveranciers — de grossiers of fabrikanten — ook een

*) Bij Teulings' Uitgeversmaatschappij, Den Bosch. *-) Zie mijn boek op blz. 151, 2e druk.

3) De organisaties der werknemers worden door de organisaties der werkgevers geraadpleegd ten aanzien van de prijsregelingen en de overige bedrijfspolitiek in verband met de arbeidsvoorwaarden.

Sluiten