Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijze dienstbaar gemaakt aan particulier eigenbelang, heeft toestanden in het leven geroepen, direkt in tegenspraak met elk begrip van zedelijkheid en cultuur. Zoo ontstond een sociaal probleem, zoo kwam steeds heftiger tot uiting de klassenstrijd, die, ondanks de bepaald materieele, praktische belangen, dien hij op den voorgrond schuift, niet kan verloochenen zijn innerlijken kant, n.1.: de worsteling van het bewustzijn om te komen tot een hooger graad van ontwikkeling, tot bezinning, tot het redelijk oordeel en onderscheidingsvermogen, tot de zedelijke keuze en beheersching, dubbel noodwendig in elke periode van verhoogde levensbeweging.

Alleen een socialisme, dat zich voelt een cultuurstrijd, zoowel als een klassenstrijd kan op den duur bevrijdend werken en de problemen van het moderne leven leiden tot eene bevredigende oplossing.

De erkenning dezer problemen als bewustzijns-problemen dus in hun geestelijk, zoowel als in hun ekonomisch karakter is hier het eerste vereischte.

Wat hier met bewustzijn wordt bedoeld, gaat echter uit boven het gewone begrip daarvan. De opvatting in engeren zin als intellekt, verstand schiet te kort; van daar de ledigheid der beschouwingen van de apostels, der zuivere rede, die in hunne geforceerde, gewrongen redeneeringen vergeten, dat in de levende natuur-werkelijkheid niets onvermengd, daarentegen alles samengesteld en elkaar doordringend, voorwaarde is het een van het ander.

Behalve het nu toch.vrijwel aangenomen feit, dat denkvermogen, werking der intelligentie, aan stoffelijke objekten is gebonden, de innerlijke wereld, eene uiterlijke tot voorwaarde heeft, is de opmerking noodig, dat het bewustzijn hier 'bedoeld, insluit de geheele menschelijke psyche van gewaarwording, aandoening, gevoel, verbeelding, zoowel als verstand, als rede, alle innerlijke energieën, die elkander doordringen, en vereenigd, vermengd, eiken hoogeren vorm van persoonlijk en maatschappelijk bestaan scheppen er. bestemmen..

In deze synthetische conceptie, waarin de intelligentie gevoelvol, het gevoel intelligent blijkt te zij», ligt, dunkt mij, niet onduidelijk, de eigenlijke hoop der menschheid. Als eene blijde boodschap luidt deze erkenning der innerlijke natuurlijke vermogens, als eigenlijke

Sluiten