Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wil spreken, het instinkt der waarheidsliefde, in de eerste oorlogsroes bedwelmd, ontwaakt.

De revolutie nadert en zal als verlossing worden begroet, indien het oorlogs-bedrijf niet eindigt en de macht van het Imperialisme niet gebroken wordt. Zoo is het altijd gegaan, zoo zal het ook nu gaan.

Het instinkt van zelfbehoud, van vrijheid en waarheidsliefde, drie uitingen eener zelfde natuurwet, van levens-ontwikkeling, zij laten zich op den duur niet zoo roekeloos beleedigen en onderdrukken als in dezen wereld-oorlog gebeurt. Eenmaal ontwaakt uit de hypnose van den krijg, kan het niet anders of de geweldige schok der doorleefde catastrophe moet de bewustwording der volken een prikkel worden tot verlevendigd besef hunner slavernij onder een régime als het nieuw Imperialisme, waarin de aloude tyrannie der heerschers en despoten herleeft en zich door middelen der moderne techniek op nog veel verschrikkelijker wijze handhaaft.

Na den roes komt de ontgoocheling, na de verbittering het inzicht, na het geduld de opstandigheid.

Het is op de openbaring van den wereld-oorlog dat de hoop der hervormers en revolutionnairen, die ten slotte is, de hoop der menschheid, gevestigd is.

De wereld-oorlog als keerpunt in de menschelijke bewustwording van recht en onrecht, van goed en van kwaad.

Met opzet spreek ik van hervormers èn revolutionnairen beiden, als van hen van wie de leiding der komende verlossing te wachten is. Het is een dwaling die ons duur te staan komt wanneer wij beide vormen van hernieuwing en vooruit-streving tegenover elkaar stellen.

Een dwaling die helaas nog altijd begaan wordt, maar die moet worden overwonnen indien de zegepraal der vrijheid over dwang, de zegepraal van het moderne, der menschelijke voort-ontwikkeling in haar hoogste tendenzen zich ooit voltrekken zal.

Zooals tevoren reeds gezegd: het partij-systeem, althans in zijn engeren vorm is veroordeeld; veroordeeld omdat het den vooruitgang in den weg staat en een sturen in het waarachtig belang der menschheid maar al te dikwijls laat ontaarden in een sturen in de richting van louter partij-belang.

Elke partij, elke vereeniging die haar bijzondere richting fana-

Sluiten