Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Dit weet de Javaansche gogol over 't geheel evengoed als de huurder en de laatste heeft maar al te vaak zijn ziel in lijdzaamheid te dragen. Indertijd, toen de gronden ten behoeve van het brave gouvernement werden bebouwd, kwam er opmerkelijkerwijze steeds op het gewenschte tijdstip een wenk van den loerah, die de Javaantjes holderdebolder hun sawah deed leeghalen. Waaruit een eigenaardige conclusie is te trekken.

Hoe verbetering te brengen in de grondhuurordonanties ? De controleur. Ten Brink wijst eenigermate den weg, waar hij naar aanleiding van de akal, om in plaats van eén derde der gronden alle gronden eener desa met riet en indigo te beplanten, de vraag stelt: „lk zou in mijn afdeeling dan 11.000 bahoe moeten laten nameten? En wie zou dat moeten doen ?"

Een der eerste voorwaarden voor de goede werking eener grondhuurordonantie is, dat deze goede werking .... mogelijk wordt gemaakt. En dit geschiedt allereerst door een kadastrale opmeting van de desagronden in de suikerstreken en door herverdeeling daarvan onder de deelgerechtigden. De ongelukkigen die voor 6'/, jaar hun sawah verhuurd hebben, d. w. z. niet hun aandeel in een derde der gemeentegronden gelijkstaande met een derde van hun sawah, maar hun geheele sawah, zullen—nu zij, voor de macht van 't geld bezweken, tot menoempangs zijn afgedaald,—misschien nog weer op de een of andere wijze tot „eigenerfde boeren" kunnen worden gemaakt. Over 't geheel dient de door ons niet bewiste demoralisatie, die voor vele gogols uit de aanraking met Europeesche huurders voortvloeit, zooveel mogelijk te worden tegengegaan door te beletten, dat op het zwakke karakter van den Javaan wordt gespeculeerd. In de grondhuurordonnantie worden reeds aangaande de uitbetaling van de huurpenningen voorschriften gegeven ; dat men nu verder ga en voorkome, dat door onderlinge overeenkomsten tusschen suiker-en indigoplanters feitelijk de geheele desagrond, in plaats van een derde gedeelte, wordt geoccupeerd: dat de commissie van onderzoek etc. zooveel mogelijk voorkome, dat het geheele in plaats van het derde aandeel van een gogol dezen uit de handen genomen wordt, op poene van niet-registratie ingeval van ontdekking en een zware boete voor den loerah die het oogluikend toeliet.

De ruimte van deze wekelij'ksche kroniek laat geen breedvoerige besprekingen toe. Het is ons voornemen aan de grondverhuur-kwestie, ook van het standpunt van den suikerplaanter, spoedig een grondige bespreking te wijden.

M. VAN GEUNS.

Sluiten