Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Letterlijk overal op den aardbodem komt het dualistisch geloof voor, dat 's menschen ziel en lichaam volstrekt niet onafscheidelijk van elkaar zijn, ook niet gedurende het leven. Zooals de ziel bij den dood het lichaam voor goed verlaat — of althans voor geruimen tijd — kan zij vóórdien er tijdelijk los van zijn; bij bewusteloosheid, in den slaap en in wakenden toestand. De ziel, die op die manier buiten haar stoffelijk hulsel zweeft, verkeert dan in de wereld van God, geesten of daemonen; en deze laatsten spreken dan soms door het lichaam van hem, wiens ziel met hen is vereenigd. Deze „uittreding" nu van de ziel uit het lichaam is de letterlijke beteekenis van het Grieksche woord, ek-stasis of extase.

Zooals gezegd: het geloof aan de mogelijkheid van extase is zéér algemeen: we vinden het bij beschaafde en onbeschaafde volken en individuen; bij de Hottentotten even goed als bij <fe oude Grieken, bij Indianen-stammen in the Far West en bij spiritisten in Amsterdam. Toovenaars, priesters, heiligen, profeten, waarzeggers, „medicijnmannen", somnambulen en mediums schrijven zich zelf het vermogen toe, om tijdelijk in het Jenseits te vertoeven; en voor hen berusten hun aanspraken daarop niet op een geloof, maar opeen ondervinding, een zekerheid dus. De toestand, waarin deze personen in dé transcendente wereld meenen te verkeeren, heet trance of extase, en bevat naast andere steeds een religieus element.

De vorm van het verschijnsel is zeer verschillend, de grond overal dezelfde. Met opzet heb ik de meest uiteenloopende categorieën van extatici, uit allerlei milieu's, zoo klakkeloos bij elkaar genoemd, omdat wij naar mijn stellige overtuiging hier met éen en hetzelfde verschijnsel te doen hebben. De vrome mysticus, die in zijn gebedsextase meent „los te zijn uit den kerker van het lichaam" — de „bezielde" profeet, die orakelt zonder zich onmiddellijk daarop te herinneren wat hij gezegd heeft, omdat het God was, die door zijn mond sprak — het medium^ dat in trance allerlei mededeelingen

) Want ook het geloof aan een heteeniging van ziel en lichaam na den dood komt voor; men denke aan de „boi" der oude Egyptenaren en aan het Christelijk dogma der lichamelijke opstanding.

Sluiten