Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zijn daemonen; hij meent ze werkelijk te zien (veelal in diergestalte ), omdat het dier eveneens een angst-indruk op hem maakt), en tracht nu alles te doen, om hun toorn te vermurwen en hun genade te winnen. Daarbij maakt hij gebruik van toover-voorwerpen (amuletten en talismans), waarbij hij magische handelingen (zang, dans en gebed) verricht. Later, wanneer het geloof aan de effectiviteit van de magie begint te verbleeken, dalen deze voorwerpen af tot „symbolen", die zekeren gewenschten toestand alleen voorstellen 2), niet werkelijk tot stand brengen.

Wij zien dus, dat de symbolen oorspronkelijk toovervoorwerpen waren, en de symbolische handelingen tooververrichtingen.

Symboliek in den dienst van Dionysus

Beschouwen wij nu in dit licht de symboliek van den Dionysusdienst.

Allereerst de god zelf en zijn omgeving. Waarschijnlijk de oudste vorm, waarin wij hem „vereerd" vinden, is die van Dionysus Dendrites of Endendros, den boomgod. In deze vereering ligt een zeer duidelijk bewijs van boom-fétiscbisme: een primitieve godsdienstvorm, waarbij nog voorwerpen worden vereerd s), die door hun grilligheid of angstwekkend uiterlijk de angst van den wilde opwekken. Wij zien honden of katten soms met angstige nieuwsgierigheid om een onbe-

J) Zooals men weet, zijn alleen de Egyptenaren van alle cultuurvolken op dit standpunt blijven staan, terwijl, bij de andere geleidelijk anthropomorpbische voorstellingen voor de zoömorphische in de plaat* zijn gekomen. Maar bij de Grieken zijn sporen van diervereering zeer talrijk. Uitdrukkingen als „Zeus schaakte in de gedaante van een stier Europa", „Zeus' adelaar roofde Ganymedes", «Athene'* vogel is de uil" willen niet anders zeggen dan: inplaats van Zeu» werd oudtijds een stier of een arend, in plaats van Athene een uil vereerd — om maar enkele voorbeelden te noemen. Stier en adelaar zijn gevreesd om hun kracht, de uil om haar angstaanjagend uiterlijk en geluid; men denke aan het moderne volksgeloof.

J ,Zeer duidelijk is dit bij den ring; oorspronkelijk een werkelijk bindende kracht, later symbool van vereeniging.

3) Men denke aan heilige steenen. Het woord fétisch (heilig voorwerp) is afgeleid van het Latijnsche „facticius", dat „gemaakt" of „gevormd" beteekent, 381

Sluiten