Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Thebe, het centrum van zijn vereering, geboren, op wondervolle manier.

Die wonder-geboorte van Dionysus verdient onze aandacht, omdat zij zoo volstrekt onverklaarbaar lijkt op het eerste gezicht.

Zeus, die in liefde omging met de sterfelijke Semele, had haar eenmaal beloofd, een wensch, dien zij mocht doen, te zullen inwilligen. Op aanstoken van de ijverzuchtige Hera wenschte Semele nu, den god in al zijn heerlijkheid te aanschouwen; Zeus naderde haar in donder en bliksem, en de ongelukkige verbrandde met haar geheele huis. Maar het nog ongeboren kind redde de god uit het brandende lichaam der moeder, en verborg het in zijn eigen dij. Daarop werd Dionysus ten tweeden male geboren, en door zijn vader toevertrouwd aan Ino, de gemalin van Athamas te Orchomenos. Toen maakte Hera Athamas razend, zoodat Ino moest vluchten, en Dionysus over gaf aan de nymphen te Nysa 1), die hem in een hol verborgen en met ambrozijn voedden, waardoor hij onsterfelijk werd.

Het eigenaardigste motief uit dit verhaal is zeker wel de dubbele geboorte. Men heeft het op allerlei manieren willen verklaren, er telkens andere natuurmythologische speculaties achter gezocht. Zoo legt Preller het in dier voege uit, dat de dij van Zeus de wolken zou voorstellen, waaruit de vruchtbaarheid (de regen) te voorschijn komt.

Maar zoo kan men voor alles wel een verklaring vinden; dergelijke gezochte opmerkingen zijn louter gissingen. En dat ze onjuist zijn, volgt uit het feit, dat zulke onbegrijpelijke motieven over-oud zijn, dat wil zeggen uit een periode van menschelijke ontwikkeling stammen, waarin van natuur-philosophische speculatie nog niet de minste sprake is. De eenige aannemelijke verklaring, die ik voor de dubbele geboorte heb kunnen vinden, is die van Bachofen ')• Deze leidt haar af

) Het is vergeefsche moeite, te vragen, waar dit Nysa lag. Allerlei plaatsen van dien naam werden genoemd — in Boeotië, Thracië, Arabië, Indië — maar van geen daarvan staat geographisch-historisch iets vast. De mythe is in werkelijkheid niet gelocaliseerd.

1 Meegedeeld door A. Lang, „De ontwikkeling van godsdienst, cultus en mythologie" II p. 194.

Sluiten