Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„die Nederland op allerlei manieren hun voogdschap laten „voelen, die in Griekenland op ongehoorde wijze den baas „spelen" enz. enz. tot in het oneindige.

Van de twee Hollanders zal, nadat beiden hun hart eens gelucht hebben, de eerste een anti-Duitscher blijven, terwijl de ander even stevig in zijn anti-Engelsche schoenen is blijven staan.

Hetzelfde geldt juist zoo voor menschen, die over meer gegevens dan de doorsnee-Hollander beschikken, bv. geel-, wit-, grijs-, groen- en anders gekleurde boeken lezen. Geheel onafhankelijk daarvan, dat deze „officieele bescheiden" bewerkt zijn voor het groote publiek, d.w.z. niet vertellen wat achter de schermen is afgespeeld, worden ze toch door de lezers met wantrouwen ingezien en wel in dien zin, dat de anti-Duitscher aan de Duitsche boeken een luchtje meent te bemerken en dat de anti-Engelschman een zelfde reukgewaarwording krijgt bij het lezen der Engelsche mededeelingen. Ja zelfs geven die publicaties, welke het meest den schijn van juistheid voor zich hebben, aan den anti-man de onaangenaamste gewaarwordingen.

Het voorafgaande deed ons zien verschillende reacties op dezelfde prikkels, de gevolgtrekking moet hier luiden: de reageerende lichamen zijn ongelijk.

Wij menschen verbeelden ons zoo gaarne, dat we „redelijk" zijn in onze opvattingen en handelingen, dat onze denkbeelden berusten op „logische" grondslagen.

Het Vaderland, het Centrum, de Rotterdammer, de anti-Duitscher en de anti-Engelschman zouden verstoord zijn, als we durfden beweren, dat hunne beschouwingen „onredelijk" zijn te noemen. Toch ligt het voor de hand, jat — als werkelijk de „rede" het oordeel bepaalde, als werkelijk dat oordeel „logisch" was afgeleid uit de beschikbare gegevens — de oordeelvellingen van allen gelijkluidend zouden moeten zijn.

Iemand, die op grond van wat de anti-Duitscher en de anti-Engelschman vertelden, zijn gedragslijn zou willen bepalen, zou, „redelijk" overwegend, vermoedelijk tot de gevolgtrekking moeten komen: „van de beide landen, die Duitschland en

Sluiten