Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarom hij bepaalde dingen zoo doet en niet anders, is een algemeen verspreide en geliefde opvatting van den homo sapiens. Ze is, ongelukkig genoeg, zeer dikwijls een dwaling.

Wij hebben dringende behoefte om te gelooven, dat wij rationeel handelen en zijn al zeer weinig geneigd om toe te geven, dat we denken en dingen doen zonder onszelf bewust te zijn van de motieven, welke onze opvattingen en handelingen bepalen.

Een zeer groot aantal van onze geestelijke processen zijn het gevolg van complexwerkingen. Een dergelijke causale keten is echter niet vereenigbaar met ons ideaal van „rationeel" denken en handelen. Daarom trachten we het rationeele te vervangen door een fictief rationeel proces en ons dan wijs te maken, dat de bepaalde opvattingen en handelingen redelijke uitvloeisels zijn.

Deze vervanging nu geschiedt door het mechanisme der rationalisatie, dat we kunnen vinden bij den politicus en tallooze malen tegenkomen in de psychologie van normalen en abnormalen.

Het overheerschende van den invloed van het proces der rationaliseering is verantwoordelijk te stellen voor het dwaalgeloof, dat rede, genomen in den zin van logische deductie uit gegeven premissen, de grootste rol speelt in de formatie van menschelijk denken en gedrag.

In de meeste gevallen ontstaan onze meeningen öf geheel zonder een dergelijk voorafgaand proces öf wel zij worden vervormd door van affect voorziene voorstellingsgroepen, waarvan niet weinige reeds in onze kindsheid worden gevormd! Om aan ons dringend verlangen naar „redelijkheid" te voldoen, trachten we steeds onze opvattingen met een kleedje van redelijkheid te omhangen, dat kleedje is echter veelvuldig maa* al te doorzichtig en niet in staat om de kern te verbergen.

In het Handelsblad van 3A Augustus 1916 komt een artikel voor van den. Van-Dag-tot-Dag-schrijver, waarin deze (de Entente was toen aan de winnende hand) een betoog leverde, gesteund door argumenten, welke goeddeels aan een 185

Sluiten