Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Telegraaf", waarom bepaalde godsdienstige richtingen zoo haar uiterste best doen om hare leden afgezonderd te houden van die van andere richtingen, zelfs op gebieden, waar dit geen zin schijnt te hebben. Dit alles heeft tot doel om de „redelijkheid" van bepaalde overtuigingen en dus de „complexen", welke achter die overtuigingen zitten, te behoeden voor aanvreten door daarmee strijdige ervaringen.

Uit het voorafgaande kan duidelijk zijn geworden, dat het vragen aan iemand waarom hij een bepaald iets meent of doet, volstrekt niet een afdoende methode is om de genuine oorzaken, die aan zijne opvattingen en handelingen ten grondslag liggen, te ontdekken. Zelfonderzoek, hoe eerlijk ook uitgevoerd, zal veelvuldig falen wanneer het meer bedoelt dan het eenvoudig opdelven van den oppervlakkigen inhoud van ons geestelijk bezit. Wanneer wordt gepoogd om de werkelijke grondslagen der handeling op te sporen, bestaat groote kans, dat geen resultaat wordt verkregen of vondsten worden gedaan, welke vervormd zijn door het mechanisme der rationalisatie.

Dit feit is van primaire beteekenis voor den psycholoog, die zich alleen met den normalen geest bezig houdt en van niet te onderschatten gewicht voor den onderzoeker, die zijn nasporingen ook tot in het gebied van het abnormale uitstrekt.

Wij zullen nu eens verder nagaan op welke wijze de werkdadigheid van complexen zich manifesteert in de productie van denkbeelden en handelingen. In de voorbeelden van den liefhebber der zeilsport en den politieken partijman uitte zich het complex rechtstreeks, d.w.z. het „zeilsport-complex" brengt den man er toe om in de richting van dit complex te denken, het „politieke complex" doet hem „politiek" denken. Zeer dikwijls komt het echter voor, dat zich het complex indirect uit door de eene of andere manifestatie, die op het eerste gezicht ons volkomen onbegrijpelijk voorkomt.

Wij willen deze bewering illustreeren door een voorbeeld, dat is meegedeeld door dr. Jung. Een man wandelde met een vriend in de buurt van een dorp. De man werd plot-

Sluiten