Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

seling zeer geprikkeld op het hooren der kerkklokken, die juist begonnen te luiden. Hij beweerde, dal de klank dier klokken een valsche was, de harmonie slecht en het totaal effect d an ook hoogst onaangenaam. De vriend was over dit oordeel zeer verbaasd, want de - klokken in quaestie waren juist bekend om haar mooi geluid. Hij trachtte daarom de werkelijke oorzaak van 's mans ontstemming te weten te komen en toen bleek, dat niet alleen het geluid der klokken onaangenaam werd gevonden, maar dat — naar het oordeel van den man — de predikant van het betreffende kerspel zulke slechte gedichten schreef.

Toen werd het causale complex zichtbaar, want de man, wiens ooren zoo beleedigd waren door het geluid der klokken, was ook dichter.

In een recente critiek was zijn werk vergeleken met dat van den predikant en had het daarbij leelijk moeten afleggen. Het „mededinger-complex", dat daardoor was in het leven geroepen, had zich indirect geuit in het afkeurend oordeel over het geluid der onschuldige klokken.

Deze uitbreiding der complexwerking over veel grooter terrein dan de oorzaak, die tot de vorming van het complex aanleiding gaf, zou doen vermoeden, komt buitengewoon veelvuldig voor en ieder van ons zal bij eerlijke introspectie bemerken, dat hij meermalen heeft gehandeld als de man, die het geluid der kerkklokken zoo leelijk vond d. w. z. een complexwerking heeft doen uitstralen over een terrein, dat grooter was, dan het gebied dat door het complex feitelijk werd bestreken.

Het is een zeer gewoon verschijnsel, dat — als we aan iemand om de eene of andere reden het land hebben — zich dit ook uitspreekt in de beoordeeling van alles wat die man doet, ook al zijn zijne praestaties door den niet-bevooroordeelde prijzenswaardig of flink te achten. Deze wijze van doen — den zak slaan, maar den ezel bedoelen — kan zelfs de eenige wijze zijn, waarop de antipathie voor iemand wordt geuit en de omgeving is dikwijls met dat mechanisme zoo vertrouwd, dat zij onder den zak direct den ezel zoekt. 169

Sluiten