Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

2e dat de werkdadigheid van zulke complexen indirect kan zijn, zelfs zoo, dat de daaruit voortvloeiende gevoelens, voorstellingen en handelingen in niet meer dan oppervlakkige relatie staan tot de oorzaken, die verantwoordelijk moeten gesteld worden;

3e dat het individu in de meening kan verkeeren, dat zijn denkbeelden en handelingen het gevolg zijn van andere oorzaken, die in werkelijkheid geen invloed hebben uitgeoefend, maar alleen ten tooneele zijn gebracht door het proces, dat wij als rationalisatie leerden kennen.

Al deze momenten zullen zoowel voor het individu zelf als voor den waarnemer de werkelijke oorzaken van wat dat individu te zien geeft, verduisteren.

De werkelijke oorzaken, drijfveeren zijn in verreweg de meeste gevallen niet die, welke aan de oppervlakte liggen, maar dieper liggende, welke aan onzen blik onttrokken zijn.

Wij komen nu voor de vraag te staan: waarom is een individu soms bekend met de complexen, die zijn denkbeelden, zijn opvattingen bepalen en waarom in een ander geval onvoldoende of in het geheel niet?

Waarom presenteert zich zulk een complex nu eens eenvoudig en onmiddellijk, in een ander geval daarentegen langs die kronkelende paden, welke wij „indirect" kunnen noemen. Het antwoord op die vraag brengt twee verdere psychologische begrippen op het tapijt n.I. „het conflict" en „de onderdrukking". We zullen dit nader toelichten.

Laten we veronderstellen, dat een complex om de een of andere reden niet in overeenstemming is met onze geestelijke persoonlijkheid als geheel, hetzij om zijn hevig pijnlijk begeleidend affect, hetzij omdat het aanzet tot handelingen, die niet in overeenstemming zijn met de algemeene beginselen en inzichten van het individu. In zoo'n geval is een toestand van „conflict" ontstaan, treedt als het ware een strijd op tusschen het complex en de persoonlijkheid. Deze beide zullen elkaar trachten te overmeesteren, de geest zal in zich-

Sluiten